兒時的河川 Dòng sông thơ ấu

 2017 Sơ tuyển 越南文初選 

📜 兒時的河川 Dòng sông thơ ấu

👤 翠蘭 Thúy Lan 

Ngoại bệnh nặng, mẹ vội vàng sắp xếp về thăm. Chuyến đi năm ấy có tôi theo cùng vì mẹ nói lần này chắc sẽ nhiều việc hệ trọng. Ba tôi vì công việc nên đành ở nhà mặc dù trước đó ông cũng đã ậm ừ “để coi”. Công việc ba tôi tính lương theo ngày, hôm nào có làm thì được lãnh lương, hôm nào nghỉ thì coi như bỏ. Vì vậy nếu nghỉ làm để về Việt Nam mà chưa biết sẽ ở lại lâu mau, ba tôi sợ sau đó sẽ không kiếm đâu ra tiền cho cả nhà chi tiêu. Nhưng tôi biết còn một lý do khác nữa mà ba tôi không tiện nói ra, đó là về bển ba nói không ai hiểu, ba cũng không hiểu người ta nói gì nên nghĩ cảnh ngồi không, rồi đi ra đi vào thì cũng ngại.

Nhà ngoại tôi nằm trên cù lao sông cái, muốn qua phải đi bằng phà mới được. Gọi là sông cái vì như mẹ tôi có lần giải thích bởi đó là một con sông lớn, là nhánh sông chính. Từ con sông này trôi về phía hạ lưu sẽ còn chia làm nhiều nhánh con nữa rồi mới đổ ra biển, trông giống như một bàn tay xòe ra năm ngón vậy. Mà đúng là nó rộng lớn thật, trên con sông ấy, chiếc phà chở mẹ con tôi trông nhỏ bé làm sao, cứ như một chiếc lá khô, bập bềnh bập bềnh theo sóng nước.

Ngoại tôi sinh được hai người con, là mẹ và dì tôi. Dì tôi tuy đã đi lấy chồng mấy năm nay rồi nhưng nhờ ở gần nên cũng thường chạy qua chạy lại thăm nom. Lần này nhắm chừng ngoại yếu đi nhiều, dì tôi nói với dượng chuyển về ở hẳn với bà luôn cho tiện chăm sóc. Thấy hai mẹ con tôi về tới, ngoại tôi mừng lắm, dường như quên hết bệnh tật. Ngoài những phần quà mà mẹ tôi mang từ bên Đài Loan, ngoại tôi còn nói dì đi mua thêm rất nhiều bánh kẹo để phát cho tụi trẻ con hàng xóm. Với tôi vậy là đã hơn mười năm trôi qua tôi mới lại được về thăm Việt Nam, và là lần thứ ba tôi được gặp ngoại. Như mẹ tôi kể thì lần đầu tiên đó là khi tôi mới hơn một tuổi. Bấy giờ còn có cả ba tôi nữa và chúng tôi đã ở lại nhà ngoại khá lâu nhưng tiếc là vì tôi còn quá nhỏ nên không nhớ được gì. Còn lần thứ hai tôi gặp ngoại là khi mẹ tôi đưa bà sang Đài Loan chơi. Lúc ấy tôi cũng không nói chuyện được với ngoại nhiều nhưng tôi có ấn tượng rất rõ rằng ngoại tôi nấu ăn rất ngon, nhất là các món bún. Tôi trông ngoại tôi thật đặc biệt, không giống bất cứ người bà nào mà tôi đã gặp qua, cả dung mạo lẫn cung cách. Tôi đối với ngoại đó là một cảm giác vừa xa lạ, vừa thân quen, vừa ái ngại vừa níu kéo. Lần thứ ba này trông ngoại tôi đã già và ốm đi nhiều. Cả ngày ngoại nằm ở trên giường, nhưng khuôn mặt dường như đang toát lên niềm rạng rỡ. Ngoại vẫn thường vẫy tay kêu tôi lại ngồi cạnh giường và xoa xoa nắn nắn người tôi, rồi ngoại nói gì đó mà tôi không hiểu được. Cho đến tận bây giờ tôi vẫn còn cảm thấy tiếc nuối lẫn chút uất ức vì đã không thể hiểu được lời của ngoại. Bàn tay tôi vuốt dọc theo cánh tay của bà, khẽ nắm lấy phần da mỏng tòn ten bên dưới để cảm nhận được một sự mềm mại, mát rượi đến thân thương.

Ở nhà ngoại mấy hôm tôi cũng thấy buồn. Có lẽ vì cuộc sống nơi đây không quen thuộc với tôi. Bên Đài Loan, nhà tôi cũng ở quê nhưng trông hiện đại hơn thế này nhiều. Với lại, cũng một phần vì chuyện sức khỏe của bà ngoại mà cả ngày chẳng ai nói cười chi cả. Thấy tôi ủ rũ, ba đứa em họ con của dì bèn rủ tôi sang bên vườn trái cây nhà nó chơi. Từ nhà ngoại qua đó lại phải đi bằng xuồng máy, điều mà tôi không hứng thú lắm, nhưng tôi cũng muốn đi cho biết. Thằng Hai làm nhiệm vụ lái chính, con Ba với con Út có vẻ đã rất quen thuộc với sông nước nên cứ loi nhoi làm xuồng cứ lắc qua lắc lại, coi mòi như muốn dọa chết tôi hay sao ấy. Hai tay tôi bám chặt lấy thành xuồng mà vẫn không hết sợ. Chúng tôi qua tới nơi thì hái trái cây ăn rồi bày trò chơi trốn tìm. Thằng Hai cứ ra hiệu xúi tôi trèo lên mấy nhánh cây chôm chôm mà nấp. Quả nhiên trên ấy rất kín đáo, chỉ có mỗi con Út dáng vẻ lanh lẹn là có thể dễ dàng tìm thấy tôi mà thôi. Những khi như thế, nó lại cười nắc nẻ tỏ ý khoái chí lắm. Tôi nghe nó cười mà phải cười theo, trong tôi như trở lại với sự hồn nhiên vốn dĩ của mình.

Rồi cả bọn lại kéo nhau ra đến bờ sông cái, ngóng gió thổi ào ào mát rượi. Tôi thấy con sông không có gì là thơ mộng cả, nước đục ngầu, không xanh biếc như như trong những bài văn mà tôi học ở trường. Nhưng nó mang lại cho tôi một cảm giác rất kì lạ, một sự gần gũi, bình yên và tự do trong sâu thẳm tâm hồn. Tôi hít một hơi thật sâu rồi từ từ nhắm mắt lại. Mát quá! Tôi nhận ra đâu đó trong gió sông những mùi hương mà tôi cũng chỉ vừa được biết. Này là mùi của bùn đất, của phèn chua, và cả mùi hương trái cây trong vườn của dì, của ngoại. Đang miên man thì tôi bị đánh thức bởi tiếng réo gọi í ới từ ba đứa em họ. Có vẻ như tụi nó muốn rủ tôi tắm sông thì phải. Tôi kinh hãi lắc đầu nguầy nguậy vì tôi chưa từng làm thế bao giờ, mặc dù tôi cũng đã được học bơi trong bể bơi bên Đài Loan. Ba đứa em tôi lần lượt từ lớn tới bé, tụi nó leo lên một nhành cây gần bờ rồi nhảy ùm ùm xuống sông. Bọn chúng trông có vẻ thích thú lắm làm tôi cũng muốn được hòa mình trong dòng sông như tụi nó. Tôi chợt nhận ra con sông như chính là một phần của cuộc đời người dân quê nơi đây, màu của sông cũng là màu da màu thịt của mấy đứa em tôi, sâm sẫm, ngăm ngăm, đậm đà chất phát. Tôi nhớ đến mẹ và tự hỏi có lẽ ngày xưa mẹ tôi cũng đã từng sống với một tuổi thơ dân dã, hồn nhiên như những đứa em tôi bây giờ. Nhưng vì sao chưa lúc nào mẹ kể cho tôi nghe về những kỉ niệm tuyệt vời đến vậy. Dòng sông của thời thơ ấu mẹ tôi còn cất giữ nơi đâu.

Một thời gian sau, ngoại tôi yếu hẳn rồi ra đi. Họ hàng đưa ngoại tôi ra nghĩa trang bằng xuồng ba lá. Tôi không tưởng tượng được làm sao người ta có thể đưa ngoại tôi lên một con thuyền nhỏ bé tròng trành và mong manh như thế. Rồi mọi việc cũng ổn, ngoại tôi đi trước, theo sau là một đoàn tầm gần chục chiếc thuyền nối đuôi nhau. Tiếng trống, tiếng chiêng, tiếng đàn nhị cứ ò e não lòng cả một khúc sông. Ngồi bên mẹ, tôi thấy mẹ lặng thinh, không khóc mà nước mắt chảy dài. Tôi ôm tay mẹ, đưa mắt nhìn ra xa xăm, dòng sông êm ả quá, những con sóng trên sông cứ nhịp nhàng đưa ngoại tôi đi mãi.

Rồi cũng tới ngày hai mẹ con tôi phải quay lại Đài Loan. Cũng vẫn là con sông ngày nào đón chúng tôi về với quê hương nhưng giờ đây nó đang đóng vai làm người đưa tiễn. Mặt sông nhấp nhô, con phà nhỏ chòng chành, lựa sóng chầm chập đi tới trong tiếng máy lụp bụp lụp bụp.
– Sao mà lần này sóng to vậy mẹ? – Tôi thấy lạ nên hỏi.
– Ừ, do bây giờ đang là lúc nước lớn, mực nước dâng cao, thêm có gió mạnh nên sông mới nhiều sóng như vậy đó con.
– Rồi chừng nào mình lại về đây nữa mẹ? – Bất giác lòng tôi trào dâng một nỗi niềm lưu luyến. Những ngày vừa qua thật khác với cuộc sống thường nhật của tôi làm tôi chưa muốn vội rời xa chút nào hết.
– Chắc là sẽ không bao giờ nữa, ờ… hoặc là… rất lâu nữa, con à?
– Ủa sao vậy mẹ? – Tôi nghe mẹ nói mà ngạc nhiên hết sức.
– Bà mất rồi, mẹ và dì cũng đã định sẽ bán căn nhà cũ của ngoại đi vì giờ không còn ai ở đó nữa. Mẹ con mình nếu có về thì ở đâu hả con?
– Dạ thì mình ở nhà dì. – Tôi nói, giọng như nghẹn lại.
– Thôi, sau này lớn rồi con sẽ hiểu.
Mẹ vuốt nhẹ tóc tôi, ôm tôi nép sát vào người. Tôi thấy lòng mình buồn mênh mang, tôi cũng mong mẹ tôi vì buồn nên mới nói vậy. Tôi thấy nhớ cái cảm giác bình yên khi ngồi bên bờ sông cái, nhắm mắt cho gió sông ùa vào mặt mát rười rượi, hay những lúc chơi trốn tìm với mấy đứa em. Tôi nhớ sự nhiệt tình của thằng Hai, cái rụt rè của con Ba và tiếng cười nắc nẻ của con Út. Tất cả, tất cả, thật giản dị và gần gũi biết bao nhiêu. Tôi ước mong một ngày sẽ được trở lại nơi đây để cùng mấy đứa em tôi tắm sông, đi cầu khỉ và chơi lại trò chơi trốn tìm trong vườn chôm chôm trĩu quả.


📝Lời bình của Ban giám khảo|阮氏青河 Nguyễn Thị Thanh Hà

Câu chuyện của một cô bé con lai Đài Việt về kỉ niệm dòng sông quê mẹ. Đơn giản, nhẹ nhàng nhưng ấm lòng, vừa nói lên tình cảm vừa gần gũi vừa xa lạ của một đứa trẻ không được thường xuyên về quê ngoại nhưng luôn gắn liền với quê ngoại.


📜 兒時的河川 Dòng sông thơ ấu

👤 翠蘭 Thúy Lan 

外婆重病,媽媽趕緊準備回鄉探望。那年的旅程有我跟隨,因為媽媽說,這次回去應該要辦許多重要事。爸爸因為工作得留在家裡,雖然在那之前他也有嗯啊說「看看」。爸爸的工作是按日計酬,有工作就有薪水,休息就沒收入。因此,如果休息回越南又不知道需要多久時間,爸爸擔心之後找不到錢負擔家用。但我知道,爸爸還有另一個不方便說出口的原因,就是回去那邊爸爸講話沒人聽得懂,他也聽不懂別人在說什麼,想到他乾坐沒事的景象、又只能屋裡屋外走走,也替爸爸覺得難為情。

外婆家在母河的小島上,要乘渡船才能到達。稱之為「母河」,就媽媽的解釋,是因為那是大河川,是河流的主支。從這條河往下流還分成許多分支,之後才流出海,看似一隻五指張開的手般。它真的很寬、很大,在那條河上,載著我們母女的渡船顯得很渺小,像一片枯葉隨著水波搖曳飄蕩。

外婆有兩個女兒,就是媽媽和我阿姨。雖然阿姨也出嫁了幾年,但住得近所以也常來回探望、照顧。這次,外婆看起來虛弱許多,阿姨和姨丈商量後搬回去住,方便就近照顧外婆。看見我們母女倆回來,外婆很開心,似乎都忘了自己在生病。除了媽媽從臺灣帶回的禮物,外婆還要阿姨去買更多餅乾、糖果,發給鄰居的孩子們。而我,經過十多年才再次回到越南,這也是第三次見到外婆。從媽媽的話裡,我知道第一次和外婆見面是我一歲多的時候。那時還有爸爸一起,我們在外婆家住了很久,但很可惜,我那時還太小,所以什麼都記不住。第二次見到外婆,是媽媽接外婆到臺灣時。那時候我也無法和外婆聊天,但我對外婆的好廚藝還留著深刻的印象,尤其是米線類的菜餚。我覺得外婆很特別,跟任何一位我見過的阿嬤都不一樣,從容貌到舉止皆是。外婆對我,是生澀又親近、是害羞又揪扭的感覺。而第三次,外婆看起來蒼老且消瘦了許多。外婆整天臥病在床,但氣色似乎散發著歡欣。外婆依然常叫我到床邊坐下再撫摸著我,然後對我說了一些話,但我無法瞭解。直到現在我還是感到惋惜又帶一些委屈,因為聽不懂外婆的話。我的手順著外婆手臂撫摸,輕捏掛在外婆手臂下的嫩肉,從而感受到一股親睦的溫柔、清涼感覺。

在外婆家幾天,我也開始覺得悶。也許因為我不熟悉這裡的生活。在臺灣,我也住在鄉下,但比這裡先進很多。一部分也是因為外婆的病情,全家整天都沒有人談笑。見我鬱卒的樣子,三位表弟妹,阿姨的孩子們,邀我到他們家果園去玩。從外婆家到他們家要搭小汽船,那是我不太感興趣的事,但我也想去看看。大仔負責主掌駕船,二妹和阿屘感覺對水性很熟悉,一直在船上晃動讓船隻不停搖擺,似乎想要嚇死我。我雙手緊抓船緣還是感到害怕。我們到達之後便去摘水果吃,然後玩起捉迷藏遊戲。大仔不停示意,慫恿我爬上紅毛丹樹,躲在樹枝裡。果然,那上面很隱秘,只有伶俐的阿屘可以容易地找到我。每當捉到我,她就得意地呵呵大笑。我聽著她的笑聲也禁不住跟著笑,當下的我似乎也回復了自己原本天真的個性。

我們一群人又跑到母河畔,兜著風兒感受它帶來的涼爽。我覺得,河川一點都不浪漫。渾濁的水,不像我在學校的國文課本裡頭讀到那樣碧綠。但它帶給我很奇妙的感覺,是內心深處一種親近、幽靜和自由感。我深深地吸了一口氣再慢慢閉上雙眼。好涼快!彷彿聞到和在河風中那些我剛認識的味道,是泥土、明礬的味道,混合阿姨、外婆園子裡那些水果的味道。弟弟妹妹們呼叫的聲音把正在放空的我拉回來。他們似乎想邀我一起下河嬉水。我驚恐地猛搖頭,因為我從未這樣玩過,即便在臺灣我已經在游泳池裡學過游泳。我的三位表弟妹輪流著、從最大到最小,一個個爬上河畔的樹枝再咚咚咚地跳下河。他們愜意的模樣讓我也想要和他們一樣浸身在河裡。我突然意會,河川就是這個鄉村人們生活的一部分,河水的顏色也是我弟弟妹妹們的肌膚顏色,深深地、黝黝地、濃郁又質樸地。我想到媽媽,自問,媽媽兒時應該也曾經擁有過像表弟、表妹們那樣簡樸、天真的童年。但我怎麼從未聽媽媽提起這般美妙的回憶呢?媽媽兒時的河川究竟被收藏在哪裡了?

過了一段時間,外婆壽終正寢。親戚們用舢舨送外婆到墓園。我無法想像人們怎麼能夠將外婆帶上那艘小小、搖晃、又單薄的船。但一切都依序進行,外婆在前方,後頭跟隨著十來艘船。鼓聲、鑼聲、二胡琴聲悠悠彈奏,使得一整段河川也跟著哀愁。坐在媽媽身旁,我看到媽媽很安靜,沒有哭泣但眼淚卻不斷地滑落。我抱著媽媽的手,望向遠處,好靜謐的河流,河水溫柔的波浪將外婆送往永恆的空間。

我們母女回臺灣的日子終於到來。依然是那條迎接我們回鄉的河川,現在則扮演送行者的角色。水面波動,小小渡船搖晃著,引擎轉動的聲音撥開水浪前往。

「這次浪怎麼那麼大呀,媽媽?」我好奇地問。「嗯,因為現在是漲潮期,水位升高,再加上強風,所以浪才會那麼大呀,孩子。」「那我們甚麽時候再回來呢,媽媽?」我心中突然湧起留戀的感覺。經過和我原本的日常生活很不一樣的日子,讓我眷戀著呢。

「應該不會再回來了,嗯……或者……很久之後啊,孩子!」「嗄,為什麼啊,媽媽?」媽媽的話讓我頗驚訝。「外婆走了,媽媽和阿姨也商量好,打算把外婆的老屋賣去,因為現在也沒人住了。我們母女回來要住哪裡啊孩子?」「那,我們可以住阿姨家啊。 」我說著,但聲音卻哽咽了。

「好啦,以後長大妳會瞭解的。」媽媽輕輕摸我頭髮,緊緊地將我擁入懷裡。我覺得自己的心好鬱悶,我希望媽媽只是因為難過才會說那些話。我想念在母河畔時寧靜的感覺、閉著雙眼讓河風涼爽地吹著臉龐、以及跟弟弟妹妹玩捉迷藏的那些時刻。我想念大仔的熱情、二妹的羞澀、和阿屘的爽朗笑聲。一切,所有,是如此簡樸且親暱。我期待再回來此處的那一天,能夠和弟弟妹妹們一起在河裡嬉水、過猴子橋,再次於掛滿果子的紅毛丹園裡玩捉迷藏。

 

 

 

發表迴響

你的電子郵件位址並不會被公開。 必要欄位標記為 *