Khi lá cây chuyển màu đỏ, trời sẽ lạnh đó anh!

 2018 Sơ tuyển 越南文初選 

📜 Khi lá cây chuyển màu đỏ, trời sẽ lạnh đó anh!

👤 Lê Chí Công

 

Tôi đến Đài Loan giữa tháng 8 năm 2017 và ngỡ ngàng trước cái nắng chói chang không khác Sài Gòn. Vậy mà đó giờ mình cứ tưởng Đài Loan xứ ôn đới, khí hậu mát mẻ dễ chịu. Tôi hỏi một em người Việt ở đây: “Khi nào trời lạnh vậy em?”

Em chỉ vào hàng cây xanh ngắt trong công viên bên hông trường:

-“Khi lá cây chuyển màu đỏ, trời sẽ lạnh đó anh.”

Vậy nên là thỉnh thoảng khi đi học, tôi lại ngắm nhìn hàng cây và mong lá sẽ đổi màu, mùa đông sẽ đến. Tôi mơ mộng được diện những trang phục ấm áp với mũ len, khăn choàng rồi đi các khu danh lam thắng cảnh chụp hình, được dạo phố, thưởng thức món ăn ngon. Vậy mà…

Mùa đông bất ngờ ập đến, những cơn gió lạnh buốt như cắt da, thay vì hạnh phúc tận hưởng, tôi tê tái từ thể xác đến tâm hồn. Cuộc sống mới ở đây sao khốn khó quá!

Sáng một ngày trời lạnh nhất mùa đông, tôi thức dậy và nghĩ đến lá thư từ cô trợ lý của giáo sư mà tức tưởi khóc to. Bạn cùng phòng đứng nhìn, không biết nói gì, đành lặng lẽ đi học. Tôi gọi điện cho bạn học chung để tâm sự nhưng em chỉ an ủi được vài câu rồi cúp máy vì bận làm thí nghiệm.

Mọi chuyện bắt đầu vào hôm thứ tư, khi cô trợ lý của giáo sư biên cho tôi một tờ nội quy của phòng thí nghiệm và bảo phải tuân theo. Trong thư nói tôi đã được học bổng nhiều hơn người khác, nên không được so bì tại sao mình phải làm nhiều hơn. Không được biện minh lý do đi trễ vì mệt. Muốn bay về Việt Nam phải nộp lại thẻ lên máy bay. Sau khi đọc xong, tôi cảm giác đau quặn ruột, đầu óc quay cuồng, khó thở. Một cảm giác không nói nên lời. Bạn tôi đọc xong, ai cũng tức giận.

-“Sao em có cảm giác người ta nghĩ anh qua đây học vì tiền quá?”

-“Ủa, anh được học bổng đâu có nghĩa là anh phải làm nhiều hơn người khác, ai mà tính sai của em ngày công, em sẽ lên tính tới cùng đó.”

-“Làm cho ra lẽ đi anh, đừng để ai cũng nghĩ người Việt Nam hiền dễ bị ức hiếp.”

Tôi đó giờ vốn nhẫn nhịn, không muốn làm lớn chuyện. Bạn học cùng giáo sư cũng nói:

-“Anh có thấy Ariel đối xử với anh khác mọi người không?”

Ở Việt Nam tôi làm bác sĩ, có địa vị xã hội, được nhiều bạn bè yêu mến vậy mà giờ qua đây bị hắt hủi, bắt nạt, bị đối xử như một đứa vô dụng, lười biếng, ngu dốt. Cảm thấy thật uất ức mà không thể làm gì. Qua đây chịu nhiều vất vả để có tấm bằng tiến sĩ mang về tự hào cho gia đình nhưng phải chịu tủi nhục, xúc phạm như vậy có đáng hay không?

Mãi cho đến hôm sau, tôi vẫn nghĩ tờ giấy đó do giáo sư biên soạn nhờ Ariel gửi. Tôi tâm sự với Tamil, cô trợ giảng người Ấn của giáo sư:”Chắc em sẽ đổi giáo sư, chứ Thầy khó tính quá em không chịu được.”

-“Hay là em đi gặp giáo sư nói chuyện đi. Vì chị không nghĩ giáo sư mình là người xấu như vậy.”

Thầy tiếp chuyện tôi một cách vui vẻ, nhiệt tình, động viên tôi học tốt. Tôi đưa tờ nội quy mà Ariel biên soạn, Thầy rất bất ngờ, thốt lên:

-“Ôi lạy Chúa, thầy không viết những điều này, cái này do họ tự biên.”

Câu đó của Thầy như sét đánh ngang tai. Tôi giận run người nhưng vẫn nhẹ giọng nói với Ariel rằng:

-“Nếu bạn không thích điều gì cứ nói cho tôi biết, tôi sẽ sửa. Sao bạn lại viết những điều kinh khủng này rồi bảo là do giáo sư viết?”

Tôi không nhớ rõ cô ấy nói hay hét gì. Chỉ biết là tôi không giữ được bình tĩnh, khóc nức nở như một đứa trẻ ngay trong phòng thí nghiệm trước sự chứng kiến của nhiều người. Tôi phải làm gì khi trợ lý giáo sư ghét tôi? Mọi thứ tôi cần đều phải liên hệ thông qua cô ấy, nhưng mỗi lần mở miệng, tôi đều cảm thấy khó khăn vì bị đối xử thiếu tôn trọng. Sự kiện ngày hôm đó như giọt nước tràn ly, khiến tôi rơi nước mắt trong đau khổ.

Hôm sau, tôi viết một lá thư thật dài gửi cho giáo sư, kể về những đối xử bất công và cảm xúc đau khổ mà cô trợ lý đã mang lại. Tôi buộc tội cô ấy là kỳ thị chủng tộc và doạ sẽ gửi thư cho thầy hiệu trưởng nếu chuyện này còn xảy ra. Tuy nhiên, giáo sư của tôi đã không trả lời.

Hôm lên trường nộp đơn xin đổi giáo sư, tôi thấy hàng cây ngoài công viên lá đã đổi sang màu đỏ từ lúc nào. Quang cảnh trong lành, bình yên mà tôi mong chờ đã tới, nhưng sao cảm giác buồn chán và não nề như vậy.

Sau nhiều việc xảy ra, tôi không còn yêu Đài Loan nữa. Tôi nghĩ rằng sao người ở đây lạnh lùng, giả tạo, đáng ghét, khinh người Việt như vậy? Ở Việt Nam, chúng tôi thường rủ nhau đi uống cà phê, mời nhau về nhà hay ra quán ăn uống, nhậu nhẹt. Còn ở đây hình như mạnh ai nấy sống, họ chẳng quan tâm nhau, huống chi một người xa lạ từ đất nước khác như tôi. Những suy nghĩ đó hao mòn tâm trí, khiến tôi muốn bỏ học nhưng chợt nhớ đến những người đã kì vọng mình, tôi không nỡ.

Cô bạn người Peru rất thông cảm vì chính cô cũng cảm nhận được bản thân bị kỳ thị khi sống ở đây, nhưng cô phản đối việc tôi chuyển giáo sư.

-“Công ơi, bạn không nên đổi giáo sư, vì ở đâu cũng vậy thôi, trợ lý giáo sư hầu như ai cũng kiêu ngạo và muốn bắt nạt sinh viên cả.”

Ở Việt Nam, mối quan hệ giữa Thầy và trò là mối quan hệ thân thiết như cha mẹ với con cái. Tuy nhiên ở đây tôi chưa cảm nhận rõ ràng được điều đó. Thông qua trợ lý của giáo sư, tôi cảm giác như mình là công nhân làm việc, còn Thầy là ông chủ trả tiền. Tất nhiên đó là mối quan hệ tôi không mong muốn. Quan hệ Thầy trò có tình nghĩa cao đẹp, còn quan hệ chủ tớ không phù hợp trong môi trường sư phạm, thà tôi bỏ về Việt nam hoặc đổi giáo sư còn hơn.

Cô đơn giữa xứ người lạnh lẽo, không bạn bè, giáo sư thì không rõ có muốn dạy mình hay không. Sao mọi chuyện với tôi trở nên khó khăn như vậy. Tôi đau khổ mà không có ai ở bên chia sẻ, cuộc sống thật kinh hoàng. Dù vậy, tôi vẫn không muốn bỏ cuộc. Về nhà nghỉ Tết, tôi bình tâm và ổn định cảm xúc. Tôi nghĩ về những ngày đầu Thầy đã đón tiếp tôi ra sao. Thầy luôn khích lệ tôi chăm học, dự giờ tôi thuyết trình, mời sinh viên đi ăn lẩu, tổ chức hoạt động ngoại khoá, Tết Thầy còn lì xì cho sinh viên. Thầy đâu có làm gì sai, sao tôi lại bỏ thầy đi, như vậy chẳng phải làm Thầy mang tiếng xấu hay sao?

Nhưng sau mọi việc, liệu Thầy có thật sự muốn dạy mình nữa không?

Trở lại Đài Loan sau kỳ nghỉ Tết, Julie là bạn học chung nói Thầy chờ tôi suốt hôm thứ hai vì nghĩ tôi sẽ đến, em ấy động viên tôi ở lại chứ đừng đi. Nghe vậy, trong lòng tôi dâng lên một cảm xúc thân thương lẫn xấu hổ, nửa muốn về, nửa muốn đi. Tôi chỉ im lặng, mọi việc đã dàn xếp xong, tôi đã gặp giáo sư mới, nộp đơn xin đổi giáo sư, đâu có ích gì nữa. Giáo sư mới được nhiều sinh viên khen là thân thiện, hoà đồng. Dù vậy thầy có những điều khác với giáo sư cũ. Thầy ấy chưa trả lời mail tôi lần nào dù tôi đã gửi thư 2 lần. Thầy cũng không chắc sẽ trợ cấp tiền sau khi tôi hết học bổng 3 năm. Thầy cũng sẽ không dự giờ buổi thuyết trình của tôi trong trường. Bù lại, thầy cho tôi tự do ra vào phòng thí nghiệm bất kể giờ giấc.

Dù hụt hẫng, nhưng tôi cũng không biết làm sao để lùi bước nữa. Xét cho cùng, mình qua đây để học, giáo sư không theo sát, không quan tâm, không quản lý nghiêm khắc thì làm sao tiến bộ. Bỗng tôi nhớ giáo sư cũ rất nhiều. Một điều đặc biệt là đơn xin chuyển giáo sư tôi gửi 1 tuần nhưng Thầy vẫn không chịu ký. Hay là Thầy muốn cho tôi thêm thời gian để suy nghĩ?

Vì chuyển phòng thí nghiệm, tôi phải gặp lại Tamil để bàn giao kết quả nghiên cứu. Cô nói:

-“Hôm qua chị có trình bày kết quả nghiên cứu của em. Thầy không hề tức giận, Thầy nói em đã có một khởi đầu rất tốt, lẽ ra em không nên bỏ đi, giáo sư kia không có viết được nhiều bài báo đâu. Thầy cảm thấy tiếc vì em bỏ đi.”

Câu nói ấy của Tamil đã giải đáp hết mọi thắc mắc trong lòng. Sau tất cả, điều một người học trò cần nhất chính là sự quan tâm của người Thầy. Tối hôm đó tôi viết mail cho Thầy để xin lỗi và xin được quay lại. Sáng hôm sau, Thầy viết mail hoan nghênh tôi trở về, ký thư bằng từ “Sincerely” (tạm dịch là Chân thành). Điều này làm tôi cảm thấy vô cùng ấm áp, dù cảm giác còn nặng nề nhưng tôi biết Thầy không đáng ghét như tôi nghĩ. Thầy thật sự quan tâm tới sinh viên của mình, chứ không phải bỏ bê hay ghét bỏ tôi. Tôi chỉ cần điều đó để an tâm học hành thật tốt. Tôi tự hứa sẽ tập trung vào nghiên cứu, không để những chuyện buồn phiền ảnh hưởng nữa.

Lần đầu gặp lại, Thầy hỏi thăm:

-“Mọi việc ổn chứ, Thầy xin lỗi vì quá bận nên không thể theo sát em.”

Tôi gập người cúi đầu:

-“Em xin lỗi.”

Thầy xua tay nói:

-“Không! Không có gì xin lỗi cả!”

Trước khi đi, Thầy nhắc tôi hãy nói chuyện lại với Ariel.

Trời dạo ấy không còn lạnh nhiều nữa. Hàng cây cũng thay lá màu xanh non. Mùa lá đỏ tôi mong chờ chưa kịp tận hưởng đã qua đi. Nghĩ lại, tôi đã được nhiều hơn mất, vậy mà không biết trân trọng. Chính phủ Đài Loan trợ cấp tiền cho tôi đi học, ở đây có môi trường trong lành, cơ sở giáo dục hiện đại, vậy mà tôi không yên ổn học, lại gây ra chuyện đáng xấu hổ.

Nghĩ tới đó, tôi cảm thấy biết ơn chính phủ Đài Loan, những người xa lạ, không rõ tôi là ai, nhưng đồng ý 1 tháng cho tôi mấy vạn để học tiến sĩ. Ariel chỉ không tốt với tôi, không có nghĩa là cô ấy xấu. Thay vì ghét bỏ, giờ tôi sẽ tập yêu đất nước này. Có thể do khác biệt lối sống, văn hoá đã gây nên sự hiểu lầm, dẫn đến mâu thuẫn tôi gặp phải. Và cũng có thể do rào cản ngôn ngữ, nên chúng tôi đã không hiểu nhau. Người Việt Nam thân thiện, hiếu khách, sẵn sàng chia sẻ cuộc sống riêng tư cho bạn bè. Còn người Đài không sẵn sàng mở lòng, là vì họ tôn trọng riêng tư cá nhân, họ lịch sự tốt bụng và quan tâm theo cách riêng của họ. Tiếc là trong môi trường học tập, tôi chưa quen được một người bạn Đài Loan nào cả. Hi vọng một ngày nào đó, tôi sẽ có những người bạn thân thiết là người Đài Loan, họ sẽ dẫn tôi đi chơi, giới thiệu món ăn ngon, như vậy tôi sẽ hạnh phúc lắm.

Mùa lá đỏ năm nay, tôi nhất định sẽ tận hưởng những điều tuyệt vời nhất, dù cuộc sống có khó khăn ra sao. Tôi sẽ đi Alisan ngắm rừng núi, sẽ làm quen nhiều bạn mới, sẽ khám phá thêm nhiều địa danh, thưởng thức nhiều món ăn ngon. Cám ơn mùa đông đã khiến tôi trưởng thành hơn. Cám ơn và xin lỗi Ariel, mong một ngày bạn sẽ không ghét tôi nữa.


📝 Lời bình của Ban giám khảo 評語|Nguyễn Thư Đình 阮舒婷

因為語言、文化不同,所以產生誤會與磨擦。作者是一位在越南當地有名望的醫生,申請就學獎學金來台灣讀博士。入學後,助理教授在研究室裡給作者設定規則,還說是教授寫的:「因為你領獎學金比別人多,所以你做的事也要比別人多、不准編任何理由遲到、要回越南之前,請把卡交出來。」使作者相當的不悅,於是跑去詢問教授才知道原來一切都是助教搞的鬼。但心裡已經有了換教授的打算。事情到了最後,才知道原本的教授才是真心教他的。

人與人之間若有誤會必須說明白才不會造成彼此紛爭。就像作者是一位在當地有名、有地位的醫生,不過他來到一個陌生的地方卻是一個新的磨練,在磨練過程中遇到不少的刁難。其實我們每個人都會遇到相同的處境,不管是同事、同僚、同學等…能不能拿得起,放得下就看自己了。 

發表迴響

你的電子郵件位址並不會被公開。 必要欄位標記為 *