Năm ấy,hoa mai nở!

🇻🇳 2019 Sơ tuyển 越南文初選 🇻🇳

📜 Năm ấy,hoa mai nở!
👤 tran thi hue

Năm ấy,hoa mai nở!
Sáng nay, bà Sáu với đứa cháu gái ra chợ mua đồ ăn về làm cơm. Ai cũng nhận ra nét mặt tươi tỉnh khác xa với sự rầu rĩ của bà bấy nhiêu năm. Mọi khi chả cười chả hỏi ai bao giờ,hôm nay gặp mọi người thì đon đả.
Cô bán cá gọi với hỏi:
– Hôm nay chợ tết mà không bán rau à bà Sáu? Con gái cái Nguyệt ở Đài Loan về được bao lâu?
*******************
Nguyệt là đứa con gái duy nhất của vợ chồng bà Sáu gả sang Đài Loan hai chục năm về trước. Hồi còn đang mơn mởn như lúa lên đòng,nghe nói mới tròn 18 ,nó được người ta giới thiệu lấy chồng Đài Loan.Năm ấy, bao trai làng chết mê chết mệt với con bé vừa lành vừa đẹp.Ấy mà đùng một cái nghe nói người ta dắt mối cho đám bên Đài Loan gia đình giàu lắm.Trai làng cứ tiếc ngẩn ngơ nhưng người ta bảo thôi thì cũng mừng cho vợ chồng bà Sáu. Biết đâu,cái Nguyệt sang bên đó lại đổi đời chứ cứ nhìn cái hoàn cảnh nhà bà thì biết đến kiếp nào mới ngóc cổ lên được.
Căn nhà lợp mái dừa xiêu vẹo,chả có gì giá trị ngoài mấy cái xô chậu nhôm hứng nước mỗi khi trời mưa. Ông Liêu,chồng bà thì bệnh tật quanh năm.Ngày ấy do bị tai biến trong lúc lặn để cạy hàu nên giờ cứ nằm một chỗ. Cái Nguyệt ngày đó cũng học được lắm mà cũng phải nghỉ học từ đó. Bà Sáu thì cứ chạy gạo ăn từng bữa.
Cứ tưởng cái Nguyệt sang đấy sẽ giúp vợ chồng bà đỡ khổ.Vậy mà chừng gần 3 năm,người ta dẫn nó về trong ngây dại.Gia đình chồng nói nó bị thần kinh nên trả về. Nghe đâu ở bên đấy có đứa con gái gần 2 tuổi nhưng nhà chồng nuôi.Họ sợ lúc lên cơn nó bóp cổ con nó. Hơn năm sau thì ông Liêu mất.
Bà Sáu cứ vậy trông nom cái Nguyệt có lẽ mười mấy năm ,không ai nhớ rõ.Ngày ngày bà cứ quanh quẩn với cái vườn rau. Sáng tranh thủ ra chợ bán rồi lại về trông chừng nó. Hở ra nó đi quanh ấp rồi la hét,rồi gặp đứa nhỏ nào con nhà người ta,nó lại bế thốc lên làm ai cũng sợ.Nhỡ đâu nó điên lên cho con nhà người ta ăn cục gạch vào đầu. Cứ vài hôm nó lại lôi mấy cái quần áo cũ ra nhồi lại làm thành hình nộm rồi ôm cả đêm,miệng lẩm bẩm: “ A mấy! A mấy!”.Chẳng ai động vào được của nó. Cũng chẳng ai hiểu nó nói cái gì.
Mọi người ai cũng cám cảnh cho 2 mẹ con.Nhiều lúc muốn mang đồ ăn sang cho nhưng cứ sợ bị đuổi đánh.Nó vẫn xinh,vẫn đẹp như trăng rằm vậy- cái tuổi vừa đôi mươi. Nhưng trai làng ai mà dám đoaí hoài đến một con điên như nó.
Trừ những lúc lên cơn,cũng có lúc nó tỉnh.Thỉnh thoảng vẫn ra vườn cuốc đất ,nhặt cỏ với bà Sáu. Sau vườn có cây mai,bà định gọi người bán mấy lần .Vì bao nhiêu năm rồi chả ra hoa. Lá thì um tùm,rụng hết ra ngõ làm bà cứ ngày 2 lượt quét.Mà gọi mấy lần người ta đến bứng gốc đi thì cái Nguyệt lại ra đuổi đánh, không cho bán.
Gốc mai to lắm,cũng phải mười mấy năm rồi- nó trồng từ hồi còn con gái. Ngày xưa,bà nhớ có lần nó nói với bà sau này nó mà đẻ con gái nhất định đặt tên”Mai”. Nó bảo nó yêu hoa mai,vì mai dù có tàn nhưng không héo. Nó bảo: hoa mai khi nở hết mình với đời, đến lúc tận cùng khi lìa cành rơi xuống đất vẫn nhất quyết giữ sắc vàng tươi chứ nhất định không chịu héo úa trên cây. Ngày xưa,nó học giỏi văn nên cái gì cũng lãng với mạn.Giờ thì lúc tỉnh lúc điên,nhưng thỉnh thoảng nó cũng tưới nước với nhổ cỏ dưới gốc mai dù bao nhiêu năm chẳng tết nào ra hoa. Bà Sáu ngẫm không biết có phải trùng hợp, đúng từ cái năm nó ngây dại về lại Việt Nam đến giờ, mai không ra hoa nữa.
************
2 năm trước ,sau đợt lũ tốc đi cả mái nhà,hai mẹ con bà Sáu được địa phương xây cho căn nhà tình thương cấp 4. Lúc dọn dẹp,bà thấy có cái vali cũ để ở gầm giường.Chiếc vali loang lổ do đợt nước lũ,khóa kéo cũng hoen gỉ không mở ra được.Nó vẫn nằm ở góc giường mười mấy hai chục năm nay, từ ngày cái Nguyệt bị gia đình chồng trả về mà chưa một lần được mở.Bà Sáu lấy con dao khẽ rạch khóa kéo xem bên trong có gì.Bất chợt một cảm giác ngậm ngùi với kí ức năm ấy- khi đứa con gái mà bà yêu thương bỗng trở về trong điên dại làm bà bật khóc.
Bà thấy một vài bộ quần áo,chiếc gương với lược tre ngày ấy bà chuẩn bị cho cái Nguyệt trước khi sang nhà chồng bên Đài Loan.Vào đêm cuối, hai mẹ con nằm còn thủ thỉ với nhau biết bao điều.Rằng con có nhớ nhà thì cố gắng vì tương lai của con và của con con.Rằng đời con gái như mẹ cũng đủ khổ rồi .Rằng khi nào đẻ con thì cho nó về thăm ông bà ngoại…….
Dưới đáy vali có 1 chiếc hộp nhỏ lại được bọc bằng 2 lớp túi bóng bên ngoài. Nhẹ nhàng gỡ từng lớp, bà Sáu lặng đi khi thấy chiếc áo trẻ sơ sinh mặt trong có thêu chữ tiếng trung gói cẩn thận với tấm hình cái Nguyệt ẵm đứa nhỏ chừng 1 tuổi trên tay.
Bà đoán chắn là con cái Nguyệt-đứa cháu ngoại bà chưa từng thấy mặt một lần.Nó giống mẹ nó hồi còn nhỏ quá.Hai hàng nước mắt cứ thế lăn dài trên gò má đen sạm đầy sương gió của người đàn bà tuổi xế chiều. Bấy nhiêu năm cơ cực trông nom chồng bệnh tật rồi đến đứa con duy nhất điên dại.Quệt hàng nước mắt,bà gói lại tấm hình vào trong chiếc áo sơ sinh rồi cất đi.
************

Trong căn nhà tình thương còn nguyên mùi vữa mới cất được mấy tháng,bà con chòm xóm ra vào hỏi thăm cái Nguyệt.Thường ngày cứ sợ sang là bị đuổi đánh,hôm nay thì nó nằm bẹp 1 góc giường rồi. Ai cũng xót cho nó quá! Nó bệnh cả tháng nay,chẳng chịu ăn gì. Bác sĩ bảo nó suy nhược thần kinh quá rồi. Cả tuần nay,bà Sáu cứ túc trực bên nó suốt ngày. Hôm qua bà còn ép nó húp được vài thìa nước cơm loãng. Hôm nay cạy miệng đổ cũng không vào. Chiếc mùng buông thõng cả ngày chẳng buồn vấn lên nữa.Nó nằm nghiêng một góc ,miệng cứ lầm bẩm:”a mấy! a mấy”.Chả ai hiểu nó nói gì cả.
Suốt hôm ấy nó cứ cầm khư khư tay bà Sáu rồi ú ớ chỉ ra cây mai ngoài vườn. Bà hiểu nó muốn rằng sau khi nó mất hãy chôn cất nó dưới gốc mai.
3 giờ đêm hôm ấy nó mất trong vòng tay bà .
Đám ma nó sơ sài lắm! Bà con trong ấp gom góp mua cho nó chiếc quan tài.Tấm ảnh trên ban thờ cũng chẳng được tử tế. Vì lúc nó mất còn được ba mấy kí, trông tiều tụy lắm,chỉ còn xương không thôi.Bà Sáu lôi ra tấm hình nó chụp với con nó nhờ người ta phóng ra để làm ảnh thờ.
Ngày cái Nguyệt mất,bà Sáu không khóc nổi. Không phải bà không thương nó, mà bấy nhiêu năm còn đâu nước mắt để bà khóc nữa. Với bà bấy nhiêu năm điên dại,người đời có coi nó là người đâu thì giờ nó về với đất chi bằng giải thoát cho nó khỏi kiếp đa đoan này.
************
Hôm cúng 49 ngày của Nguyệt,bà Sáu định lấy tấm hình 2 mẹ con nó đem đốt thì chợt thấy phía sau có hàng chữ tiếng trung. Bà bỗng dưng nhớ đến đứa cháu ngoại mà chưa một lần gặp. Trong thâm tâm bà vẫn muốn biết nó còn sống chết thế nào?Bà nhẩm,nếu nó còn thì giờ này cũng mười mấy đôi mươi rồi.
Bao nhiêu năm cơ cực ở vậy,có biết năm mới là thế nào đâu mà tính tuổi với tính năm. Bà chỉ biết hôm người ta viết cáo phó cái Nguyệt là 37 tuổi.
Vân vê tấm hình một hồi,bà lại cất vào trong hộp .
Rồi thoắt cái đến giỗ đầu cái Nguyệt, bà có làm mâm cơm cúng.Có mấy người hàng xóm sang với bà, trò chuyện về nhà ông Vũ ấp trên có con gái lấy chồng Đài Loan được chục năm rồi.Người ta bảo nhà ông Vũ được phước,con gái lấy chồng Đài Loan mà năm nào cũng dẫn chồng với bố mẹ chồng về Việt Nam chơi.
Chiều ấy bà gói tấm hình trong chiếc áo mang đến nhà ông Vũ nhờ con gái ông ấy dò la về đứa cháu bên Đài Loan. Nếu sau tấm hình là địa chỉ biết đâu bà tìm được manh mối về đứa cháu gái duy nhất ấy.Bà chỉ cần biết là nó còn sống hay đã chết để bà khỏi đau đáu trong lòng.
Tấm hình đã loang lổ vì cũng đã gần hai chục năm rồi nhưng mặt sau đúng là có ghi 1 địa chỉ bên Đài Loan,vẫn có thể nhận ra được chữ.Oanh -con gái ông Vũ hứa với bà Sáu sẽ giúp bà tìm đến địa chỉ này.
************
Trở lại Đài Loan,dù bận việc lắm nhưng Oanh vẫn canh cánh trong lòng ánh mắt của bà Sáu hôm ấy nên quyết tâm sắp xếp 1 chuyến tàu 5 tiếng xuống tỉnh Bình Đông lần theo địa chỉ ghi sau tấm hình. Cô gặp được chị chồng của Nguyệt.
Cuộc trò chuyện làm Oanh vỡ lẽ tất thảy mọi chuyện.
Chị ta nói rằng 5 năm trước đã muốn đưa đứa cháu mà chị đang nuôi về Việt Nam để tìm Nguyệt nhưng không có manh mối thông tin gì hết.Chị kể: ngày đó em trai của chị có cặp bồ với một cô gái khác. Nguyệt phát hiện đã lên cơn ghen và đòi ôm con bỏ đi. Chồng nó hay rượu,hay đánh cái Nguyệt lắm.Lúc đó con bé con mới hơn 1 tuổi. Có lẽ vì trầm cảm sau khi sinh cộng thêm những uất ức, những trận đòn mà thời gian sau đó nó thường xuyên nói nhảm, hay đập đầu vào tường. Vì muốn giữ quyền nuôi cháu nên bố mẹ chồng bảo với người ta rằng cái Nguyệt nó theo trai,không có tư cách nuôi con, trả nó về Việt Nam.Dù chứng kiến tất cả nhưng cũng vì chiều đứa em trai ngỗ ngược nên chị cũng không can ngăn gì.Sau này,bố mẹ mất,rồi mấy năm trước chồng Nguyệt vì lái xe trong lúc say rượu gây tai nạn rồi mất. Chị đã nuôi con của Nguyệt.
5 năm trước, chị đã nói hết cho bé biết sự thật ,rằng không phải mẹ nó theo trai bỏ đi từ lúc nó lên 1 tuổi như bao năm qua ông bà nội và bố nó vẫn gieo vào đầu nó như thế.Biết là vì bị bố đánh đập mà hóa điên,trong khi con bé bao nhiêu năm nghĩ về mẹ nó chỉ một chữ “ hận”,nó càng khao khát tìm được mẹ nhưng chẳng có manh mối nào.
Chị có muốn tìm Nguyệt không?Tấm hình này,chiếc áo này có phải thêu chữ “Tiểu Mai”-tên con bé không?
************
Hôm 23 tết,ông Vũ sang báo với bà Sáu nói con ông sẽ đưa con bé con cái Nguyệt về Việt Nam làm bà suốt mấy đêm không thể nào chợp được mắt.Bà cứ nằm rồi mường tượng ra con bé đã lớn chừng nào,có giống mẹ cái Nguyệt hồi con gái không?
28 tết!
Khu chợ nhỏ bỗng rộn ràng lên hẳn. Người ta kháo nhau,cháu bà Sáu bên Đài Loan về ăn tết với bà.Nó bẽn lẽn đi theo bà Sáu,bên cạnh có cả cái Oanh con ông Vũ đi theo phiên dịch nữa.
-Ai vậy bà Sáu?
-Con cái Mai, con gái cái Nguyệt đấy.Bà Sáu đáp.

-Mèng ơi! Sao nó giống mẹ nó quá vậy trời!Xinh gái quá!
-Ừa! xinh gái hen. Năm nay 19 rồi đấy.
Đôi mắt bà Sáu ánh lên niềm mãn nguyện .Cũng không biết bao lâu rồi,trong lòng bà có một cái tết thực sự.
Năm ấy,hoa mai bỗng nhiên nở,nhuộm vàng cả một góc vườn!
Hết!

Chú thích:theo phong tục cho đến ngày nay một số ít tỉnh miền Nam(ví dụ như Tiền Giang),người khuất được an táng ở ngay sau vườn nhà-khu vườn rộng phía sau nhà.

📝 Lời bình của Ban giám khảo 評語|Nguyễn Thị Hà An 阮荷安

創造性:外婆、母親、女兒的關係從斷裂到重逢。內容結構:脈絡明瞭,悲劇和誤解重跌推進高潮,有張力。文學性:文辭流利。渲染力:外婆和短命母親以及流浪外地的外孫女之間的情感,令人感動。

📝 Lời bình của Ban giám khảo 評語|Hoàng Ly 黃鸝

Truyện kể về người phụ nữ sau khi được gả sang Đài Loan bị trả về với lý do bị thần kinh. Hình ảnh hoa mai là hình ảnh xuyên suốt trong câu chuyện và khiến câu chuyện trở nên quý và đắt. Mở đầu câu chuyện với hoa mai nở và kết thúc câu chuyện cũng với hoa mai nở. Đoạn văn này chính là cột sống của toàn câu chuyện: “Ngày xưa,bà nhớ có lần nó nói với bà sau này nó mà đẻ con gái nhất định đặt tên”Mai”. Nó bảo nó yêu hoa mai,vì mai dù có tàn nhưng không héo. Nó bảo: hoa mai khi nở hết mình với đời, đến lúc tận cùng khi lìa cành rơi xuống đất vẫn nhất quyết giữ sắc vàng tươi chứ nhất định không chịu héo úa trên cây. Ngày xưa, nó học giỏi văn nên cái gì cũng lãng với mạn. Giờ thì lúc tỉnh lúc điên,nhưng thỉnh thoảng nó cũng tưới nước với nhổ cỏ dưới gốc mai dù bao nhiêu năm chẳng tết nào ra hoa. Bà Sáu ngẫm không biết có phải trùng hợp, đúng từ cái năm nó ngây dại về lại Việt Nam đến giờ, mai không ra hoa nữa..”

Ví thân phận con người như 1 loài hoa nở tàn, tàn nở đồng điệu với hoa, tuy không phải là 1 điều mới mẻ trong văn chương, nhưng với riêng truyện “Năm ấy, hoa mai nở”, sự so sánh này giữa số phận người và hoa, vẫn có sức hút đặc biệt bởi sự giản dị và dịu dàng, không hề khiên cưỡng.

發佈留言

發佈留言必須填寫的電子郵件地址不會公開。 必填欄位標示為 *