Chuyện vãn xứ người

🇻🇳 2019 Sơ tuyển 越南文初選 🇻🇳

📜 Chuyện vãn xứ người
👤 Võ Thị Ngọc Thúy

Đêm của người ngủ là những giấc mơ. Đêm của người thức là những trăn trở, những dòng suy nghĩ bất tận.
Nhỏ không ngủ, nhỏ hay suy nghĩ vẩn vơ, những câu chuyện không đầu không cuối…
**
Lina đến Chartered được mấy tháng rồi. Đó là một nhà máy sản xuất bán dẫn tiền thân của những con chip điện tử (Wafer Fabrication, gọi tắt là Fab) khá hoành tráng ở xứ Tân Gia Ba (Singapore) và rất ư lạ lẫm với một đứa xuất thân từ nông thôn ở Việt Nam sang. Lina học chuyên ngành ngôn ngữ, mới tốt nghiệp và ham bay nhảy, vớ được công việc vận hành máy (operator) ở đây xem như là một trải nghiệm thanh xuân của mình. “Lina” chỉ là biệt danh cô nàng tự đặt cho mình để đồng nghiệp đến từ tứ xứ dễ gọi khi họ không phát âm chuẩn nổi cái tên in trong hộ chiếu là Tiểu Thúy mà ba mẹ đặt cho cô.
Quy mô nhà máy khá lớn, thời điểm này đã có 7 phân xưởng, mỗi phân xưởng là một tòa nhà phức hợp riêng biệt phân chia theo công nghệ và đường kính của các loại wafer trong quần thể công ty nằm trong cụm công nghiệp rợp bóng cỏ cây xanh mát vốn là một đặc điểm nổi tiếng của đất nước Singapore. Lina là một trong số hơn 30 nhân viên vận hành máy người Việt Nam đầu tiên sang làm việc theo chương trình Work Permit thử nghiệm mở rộng nguồn lao động kỹ thuật nước ngoài (và cũng là duy nhất, sau này chính phủ Sing không nhận chương trình này nữa vì nhiều lí do). Phân nửa nhân viên vận hành máy ở đây là những người học vấn thấp người Sing, người Mã Lai với lợi thế biết tiếng Anh, một nửa khác là các bạn trẻ tốt nghiệp cấp 3 người Trung Quốc. Ngôn ngữ chính ở Sing là tiếng Anh và Hoa nên mặc nhiên cộng đồng nói tiếng Anh, Hoa rất dễ lấy công việc này, kiểu như công nhân xưởng may bên xứ ta. Lao động Việt Nam sang đợt này có bằng cấp nhỉnh hơn, đều ở mức cao đẳng và đại học, tuy nhiên trình độ tiếng Anh và tác phong công nghiệp thì thua xa các bạn; nhiều câu chuyện dở khóc dở cười xảy ra làm ảnh hưởng đến định kiến về trình độ và kỹ năng của người Việt khá lớn.
Một ca làm việc ở xưởng khá dài, 12 tiếng tính luôn cả 90 phút nghỉ ngơi giữa ca, luân phiên ngày và đêm theo từng tháng nhưng bù lại một tuần chỉ làm 4 ngày và được hưởng phụ cấp ca. Nhóm Việt Nam được phân chia rải rác khắp các phân xưởng và bộ phận khác nhau cùng với cả ngàn nhân viên các nước kể trên. Mỗi người sẽ phải phụ trách vận hành 3 đến 5 máy xử lý các quy trình tạo bán dẫn IC trên những tấm silicon mỏng được gọi là wafer. Quá trình huấn luyện rất bài bản và yêu cầu khá cao, nếu không đạt yêu cầu sẽ bị trả về nước hoặc trong quá trình làm việc nếu xảy ra sơ sót cũng sẽ bị thôi việc vì trị giá cao của wafer cũng như đòi hỏi từ khách hàng về độ chính xác quy chuẩn. Chưa hết thời hạn hợp đồng 2 năm, đã có 5 trong gần 30 người Việt phải ra về vì độ khó ấy. Tấm bằng Đại học với mớ lý thuyết suông ở VN đã không giúp được các cô cử nhân trong khâu vận hành máy ở xứ này. Nhưng điều mà Lina cảm thấy được thông cảm sau những xì xào của mọi người về người Việt bị trả về nước là cô huấn luyện của Lina, cô là người Sing, trình độ học vấn chỉ tương đương lớp 9 nhưng đã làm ngành này hơn 10 năm, cô bảo có thể họ không hợp với công việc này nhưng có thể sẽ tỏa sáng ở lĩnh vực khác.

Chuyện của Uyên cùng phòng với Lina.
Uyên làm bộ phận Litho, bộ phận dễ nhận biết nhất trong Fab do được lắp đặt đèn neon vàng nhằm bảo vệ cảm quang cho wafer. Ánh đèn vàng bộ phận này luôn gợi nhớ ánh đèn đường xóm vắng khu nhà trọ quận Bình Tân lúc Uyên còn ở VN, trốn gia đình ở với người yêu sau đó bị mẹ đến bắt về giam lỏng ở nhà hàng tháng. Uyên có đôi mắt khá đẹp, nhưng lại luôn thăm thẳm một nỗi buồn. Cô tốt nghiệp chuyên ngành tiếng Anh và làm giáo sinh thực tập trước khi sang đây. Uyên không muốn đi xa nhưng mẹ cô muốn cô lấy một anh Việt kiều Mỹ thay vì quen anh người yêu của Uyên vì lí do anh ấy không giàu, không đẹp lại khuyết tật ở mắt. Rất nhiều lần Uyên khóc vì mối tình bị cấm đoán nên đành tìm cuộc sống khác để tạm lánh áp lực gia đình và không bị quản thúc khi liên lạc với người yêu. Khi sang đây có vài anh chàng kỹ sư để ý Uyên và buông lời tán tỉnh, nhưng trong lòng Uyên vẫn mãi nghĩ đến cuộc tình bị cấm đoán của mình. Uyên sống theo cảm xúc nên đôi lần không tập trung trong công việc. Một lần máy báo lỗi nhưng Uyên không để ý kịp để xử lý đã làm 1 hộp 12 cái wafer bị gián đoạn quy trình. May nhờ anh ca trưởng vốn có cảm tình với Uyên biết cách giải quyết ổn thỏa nếu không Uyên đã phải về nước sớm.

Chuyện của Hường phòng bên cạnh.
Quản lý bộ phận của Hường là một ông chú người Sing nhìn khá điềm đạm và được lòng nhân viên trong Fab. Lina không thân với Hường vì tính tình khác nhau cũng như khác phân xưởng nên không rõ mối quan hệ của Hường với ông sếp ấy, chỉ đôi lần thấy Hường có người đến đón đi làm bằng chiếc BMW và một lần đứng đợi xe bus công ty cùng với Shao Yun, Shao Yun chỉ Lina, nhìn cô bé kia đi, ngày nào cũng có sếp đi xe xịn chở về. Shao Yun không biết “cô bé kia” là người Việt và sống cùng nhà với Lina nên Lina chỉ im lặng nghe bình luận. Hết hơn một năm hợp đồng, Hường xin HR (nhân sự) cho về nước sớm, nghe đâu vì bất hòa với ông sếp ấy và HR phải gặp riêng đôi bên.

Chuyện của Shao Yun, một cô đồng nghiệp đến từ Johor, Malaysia.
Shao Yun là nhân viên vận hành (senior operator) có thâm niên được phân công hướng dẫn người mới. Cô hoạt bát, vui vẻ, luôn hòa đồng với mọi người và chỉ bảo Lina khá tận tình. Những lúc làm ca đêm khi trực máy Clean Tech, thời gian chờ máy rửa wafer khá lâu, và máy hay có thông báo sự cố (alarm). Những lúc như vậy kỹ sư quy trình (PE- Process Enginer) sẽ túc trực theo dõi. Những lần như thế, Shao Yun đều gọi Wong đến, không những theo dõi máy, họ còn nói chuyện rất lâu. Shao Yun còn hát trong lúc Wong xem xét alarm. Hoặc khi Wong không bị máy nào báo động thì khu thường trực của Wong sẽ bên khu Shao Yun. Lina trêu Yun là 2 người xứng đôi quá, Yun cười hì hì: mày biết không tao có chồng bên Malay rồi. Cũng có nhiều đồng nghiệp bên Johor sang Sing làm và về trong ngày nhưng Yun ở lại, hết ca 4 ngày mới về. Yun bảo bên này có Wong và ca làm dài như vầy có người bầu bạn là động lực để làm việc.

Chuyện của Lina.
Lina gặp Mr Yiah cũng mấy tháng rồi, bắt đầu từ tủ đựng vật dụng cá nhân (locker) vì làm trong phòng sạch (clean room) không được phép mang đồ cá nhân vào, và nhân viên phải mặc đồ bảo hộ chui đầu (jumpsuit) ở đấy, 2 cái tủ kế nhau nên sẽ hay gặp nếu vào cùng ca. Mr Yiah mặc jumpsuit cổ xanh, phân biệt riêng cho PE trong khi những người vận hành máy sẽ mặc nguyên bộ toàn màu trắng. Cái cảm giác đầu tiên đó là một người- từng- trải. Lina không hỏi nhiều về đời tư của gã, nhưng theo cô đó là người đã thuộc về một- tổ- ấm nào đó. Và sau này khi biết thì quả đúng như vậy. Uyên hỏi sao Lina nhìn người hay vậy. Cũng không biết nữa, chỉ cảm giác vậy thôi; Lina đùa có lẽ mình cũng từng trải. Thật ra thì do cách cư xử – cái kiểu dịu dàng, tử tế một cách khéo léo lạ kỳ – đủ làm xao xuyến các cô gái trẻ thì chỉ những người từng trải mới có… Đôi lần gặp Mr. Yiah trong Fab, gã dường như muốn nói chuyện với Lina thật nhiều, và cái nhìn của gã làm Lina ái ngại, cái nhìn thăm thẳm chiều sâu, như muốn nhìn thấu tim gan người ta. Để làm gì nhỉ? Kết bạn đồng nghiệp kiểu đó sao? Hay tại vì trong phòng sạch, ai cũng phải mặc jumpsuit, đeo khẩu trang kín mít, chỉ có thể thấy nhau qua ánh mắt để đoán biểu cảm mà thôi.
Lần đầu gã mời Lina đi ăn sáng, Lina nói “thôi tôi buồn ngủ lắm, tôi muốn về nhà ngủ sớm thôi”. Lần thứ hai gã rủ đi ăn tối, Lina lại từ chối: “bạn tôi nấu cho tôi ở nhà rồi!”. Thật ra thì bữa đó Lina về tự lụi cụi nấu ăn một mình. Lần thứ ba gã ngồi uống cafe quán bên lề đường Lina hay đi bộ về. “Tôi đoán thế nào Lina cũng đi ngang qua đây, và đúng vậy Lina kia rồi.” Lina cả nể, sợ hơi bất lịch sự nếu đi luôn nên ghé vào uống trà một lát. Gã kể về gia đình gã, 2 con rồi, đều là con trai, đứa lớn 4 tuổi, đứa nhỏ 2 tuổi. Hạnh phúc nhỉ? Gã đùa: Còn Lina, có con chưa? Hả? Lina trợn mắt: Người ta còn chưa có chồng nữa là con! Gã nói tên gã (tên tiếng Hoa) cho Lina nghe: …! (Không nhớ là tên gì). Rồi gã nói: Tôi nhìn thấy trong đôi mắt em là em không nhớ! Lina nghĩ thầm: Tất nhiên rồi, tốt hơn là không nên nhớ trước khi không thể quên.
Gã đề nghị: Lina dạy tiếng Việt cho tôi nhé!
– Ông học tiếng Việt để làm gì?
– Để nói chuyện riêng với em.
– …
– Teacher, how to say? (Cô giáo nói thế nào?)
– – “Co giao”.
– How about ” pretty”? (Còn “dễ thương” thì sao?)
– … Hm… “dễ thương”.
– “De thuong co giao”
– Oh, no!
– “Co giao de thuong”. Now I know how to call you (bây giờ tôi có cách gọi em rồi!) Và gã cười hả hê.
Thế là từ dạo đó hễ gặp Lina trong Fab là gã réo gọi “Co giao de thuong” bằng giọng lơ lớ khiến Lina lắm lúc phải suy nghĩ gã kêu cái gì nhỉ? Mãi một lúc sau mới nhớ ra là mấy từ đó.
Gã lại rủ rê Lina đi uống cafe. Không! Ông nên về nhà sau giờ làm, chăm con và giúp vợ việc nhà, hãy là một người chồng, người cha tốt chứ! Và đôi lần gặp nhau trong Fab, hãy chào nhau thôi.
Lâu ngày không gặp và không nói hai từ ghép mới học được với Lina hôm ấy, đến hôm nọ thì gã gần như quên và nói sai bét! Gã đi ngang chỗ Lina lúc Lina đang cố gọi vào số máy PE; gã hỏi Lina nói như vậy có đúng không? Không. Vậy chứ nói thế nào? Lina không trả lời, nó đang rối tung lên với mấy cái wafer chạy thử ngiệm đang có sự cố, có tâm trí đâu. Gã giật tờ danh bạ PE úp xuống bàn, sao số điện thoại tôi trong đó Lina lại không gọi. Lina lật tờ danh bạ lại, trợn mắt với gã: ông có phụ trách quy trình bên tôi đâu. Lina tiếp tục bấm số. Gã cuộn tờ danh bạ thành hình trái tim, chĩa vào mặt Lina, cười hề hề rồi đi mất. Trời ơi tức chết! Cái gã có vợ 2 con kia, có thể nhí nhảnh vậy sao! Ông mà học tiếng Việt thì tới kiếp sau chúng ta mới nói chuyện được!
***
Nói đến chuyện kiếp sau.
Đã lâu Tiểu Thúy không trò chuyện với Phú Văn (Fu Wen) qua Skype. Nhưng Tiểu Thúy nhớ hoài cái lần Văn bị bệnh, giọng khàn khàn, ho sù sụ vẫn cố sức hát cho Tiểu Thúy nghe bài hát “ Đến kiếp sau anh vẫn muốn tìm em” (下辈子也要找到你)
“Thư viết cho em, mãi không có hồi âm,
Điện thoại em cũng không mở máy
Rốt cuộc em đang ở đâu mà anh không thể tìm thấy
….
Cho dù mình có mất liên lạc đến tận kiếp sau
Thì anh vẫn nhớ đến em…”
Có thật có kiếp sau không hả Văn? Nếu có kiếp sau Văn có đi tìm Tiểu Thúy không?
Lần cuối cùng liên lạc là lúc Tiểu Thúy bị bệnh, nằm nhà buồn tẻ nên nhắn một cái tin cho hắn, hắn dặn tự chăm sóc rồi thôi. Bặt tin. Tiểu Thúy không liên lạc lại, hắn cũng không nhắn nhủ gì thêm. Nhớ những lần online Skype, hắn cứ léo nhéo: Tiểu Thúy ui, tao iu mày lắm! Trời ơi, mấy thầy cô của Tiểu Thúy mà thấy sinh viên mình dịch như vầy chắc chỉ có nước khóc ròng. Hắn còn rủ rê đến Trung Quốc một chuyến. Ừ thì nhất định có ngày tao cũng đi mà, nhưng không chắc là đi với ai, có gặp mày ở đó không! Đến Quế Lâm chơi nhé! Đẹp lắm! Ừ tao biết rồi, mà tao muốn đến Bắc Kinh hơn. “ Bất đáo Trường Thành phi hảo hán”! Haha, mày không phải nam nhi, hảo hán cái nỗi gì! Kệ tao! Ừ mà cũng được, tao với mày sẽ đi Vạn lý trường thành, tao ước tao sẽ được nắm tay mày, dắt mày leo Trường Thành! Có vẻ lãng mạn nhỉ? Nhưng chỉ là nói suông thôi? Điều đó biết có xảy ra? Có lẽ cũng chẳng bao giờ xảy ra?
***
Đêm vẫn chưa tàn.
Nhỏ vẫn còn suy nghĩ nhiều chuyện. Cuộc đời có nhiều điều bí ẩn.
Những cuộc gặp gỡ, rồi chia tay.
Mọi người trong dòng đời tất bật này ắt hẳn phải có duyên mới gặp gỡ nhau. Phải thế thôi. Chứ tại sao trong biển người bao la mà mình chỉ gặp người này, không gặp người khác? Nhưng cái “duyên” cũng phải xem xét là duyên gì nữa. Duyên gặp gỡ, duyên bạn bè, duyên người tình, duyên vợ chồng, v.v và v.v…
Với Lina, duyên với Mr. Yiah là duyên “neighbour locker” – tủ hàng xóm.
Với Tiểu Thúy, duyên với FuWen là duyên bạn internet .Một chút kỷ niệm, một chút bâng quơ, để thi thoảng nhớ ra cười vu vơ, chỉ nên trong sáng, nhẹ nhàng thế thôi. Bởi vì cái khoảng cách từ chữ duyên đến chữ phận – duyên lành và duyên ác đôi khi khá gần. Những cô gái trẻ, thanh xuân mộng mơ dễ nhầm tưởng và vô tình tạo khổ cho chính bản thân khi cuốn vào vòng xoáy tình cảm hay là cái bẫy của một ai đó từng trải giăng ra. Nếu không đủ tỉnh táo, cái mối lương duyên ban đầu có thể đẩy con người ta đi rất xa và nhấn chìm tâm hồn trong sáng ở một bãi bùn nào đó. 
Tình yêu đích thực, sâu sắc, bền vững…là có. Lina và Tiểu Thúy đều tin như vậy nhưng vẫn hãy còn ở một nơi nào đó, vẫn đang đợi người khảo nghiệm và nâng niu.
***
Ngày đã sang.
Nắng xứ người rực vàng trên những triền cỏ. Mênh mang, bất tận…

📝 Lời bình của Ban giám khảo 評語|Nguyễn Thị Hà An 阮荷安

創造性:用兩個名字串聯一個人的兩種身分、關係以及態度。內容結構:兩個身分之間的內心觀察和對話,最後走道和體,結構成熟。文學性:注重描寫、文辭流利。渲染力:對環境對人們對自己的對話令人感動。

發佈留言