Tiếng chim hót trước nhà tang lễ

🇻🇳 2020 Sơ tuyển 越南文初選 🇻🇳

📜 Tiếng chim hót trước nhà tang lễ
👤 武豔秋

Bao bọc lấy Liên là cái lạnh như cắt của mùa đông, mùi thuốc xịt phòng hương hoa đào phảng phất trong không khí, có lẽ người ta muốn dùng hương thơm nhân tạo để át đi mùi hương tự nhiên của người chết. Ừ thì ai mà không sợ mùi người chết! Hai tháng trước khi mới vào làm công việc này Liên cũng sợ lắm, sợ nhìn thấy một tử thi cứng đờ, sợ cái lạnh lẽo của làn da người đã từ trần, sợ ngửi phải mùi hương của chết chóc. Nhưng ở một góc độ nào đó, cái chết của người này lại tạo ra kế mưu sinh cho kẻ khác.

Liên bị chồng ruồng bỏ trong lúc đứa bé vừa mới tượng hình được một tháng, tha phương xứ người một chữ Hán bẻ đôi cũng không biết. Cũng may đang lúc vất vưởng ngoài đường tìm việc thì gặp chị đồng hương, chị bảo theo chị làm việc công việc liên quan đến tẩm liệm người chết: “Bên đây nhiều người không thích làm việc này em à, cho nên đây là một cơ hội kiếm sống cho tụi mình. Từ từ quen thôi, em đừng sợ, thu nhập không thấp đâu!” Vậy là Liên theo chị làm, mấy ngày đầu sợ đến nỗi đêm không dám ngủ, nhắm mắt lại trong đầu đều là khuôn mặt xanh tái lạnh lẽo của những người chết, bên tai là văng vẳng tiếng khóc than người nhà họ lúc đóng nắp quan tài, mỗi lúc như thế Liên chỉ biết cách lầm rầm niệm Phật, tay nhè nhẹ sờ lên bụng mình, cô cảm thấy một sinh mệnh nhỏ xíu đang từ từ lớn dần, lớn dần. “Mẹ phải kiếm tiền để sinh con ra và nuôi con, đừng sợ con nhé, nằm yên trong bụng mẹ, đừng sợ con nhé!” Có lẽ vì muốn nuôi dưỡng sinh mệnh nhỏ bé ấy, nỗi sợ hãi trong Liên dần tan biến.

Hôm nay Liên một mình phụ trách vệ sinh, thay quần áo và trang điểm cho một quý bà ngoài tứ tuần. Khuôn mặt bà trắng bệch nhưng đường nét khá hài hòa, “chắc lúc còn sống quý bà rất xinh đẹp”- Liên thầm nghĩ. Cô cẩn thận dùng khăn sạch lau mặt và cơ thể cho bà, sau đó khoát lên cho bà bộ váy màu xanh nhã nhặn mà người nhà đã chuẩn bị sẵn, cuối cùng là trang điểm nhẹ nhàng khuôn mặt bà, tô một ít son lên làn môi đã khép kín, thoa một ít phấn hồng lên gò má đã cứng đờ, vẽ đậm nét thêm chân mày không còn phải vì muộn phiền mà nhíu lại. “Xin hãy yên nghỉ quý bà thân mến, hi vọng bà hài lòng với cách trang điểm này lúc đi vào cõi vĩnh hằng!” Xong việc, Liên ra bên ngoài ngồi dưới gốc cây hóng mát chờ trang điểm cho người kế tiếp. Tiếng gõ mõ niệm kinh trong nhà tang lễ theo gió bay lên bầu trời ảm đạm của mùa đông, như đưa hồn người đã khuất vào chốn xa xôi nào đó. Dưới tàn cây rậm rạp là vài chú chim không biết tên đang cất cao tiếng hót líu lo, hoà quyện cùng tiếng kinh mõ tạo thành một hợp âm kỳ lạ, nhưng đối với Liên âm thanh này càng ngày càng thân thuộc, càng nghe càng cảm thấy tâm hồn tĩnh lặng. Cô chợt nhớ lại khuôn mặt người chồng đầy bi thương của quý bà lúc nãy, tay ông giữ chặt lấy nắp quan tài không cho người làm lễ nhập quan khép lại, miệng lắp bắp mãi không thành lời xin lỗi, cô con gái nhỏ chừng tuổi rưỡi hồn nhiên bi bô “má mi”. Lòng Liên chợt thắt lại, cô nghĩ nếu như lỡ cô cũng sớm lìa đời như thế thì đứa con nhỏ không biết nương tựa vào ai. Ba mẹ Liên ở Việt Nam trốn nợ biệt xứ, họ hàng cứ nghĩ họ đã theo Liên định cư bên Đài rồi, đợi vài năm là áo gấm về làng. Người ta đâu biết định cư bên đây đâu có dễ, đồng tiền phải trả giá bằng mồ hôi nước mắt mới làm ra chứ đâu phải qua đây là tự nhiên giàu. Vì vậy cho nên tuy qua đây đã sáu năm nhưng Liên không dám về quê, sợ chủ nợ của ba mẹ đến đòi, sợ người ta hỏi ba mẹ đâu rồi, sợ người ta hỏi Liên đi làm nhiều tiền không. Đang ngụp lặn trong nỗi sợ hãi thì đột nhiên Liên cảm thấy có cái gì đó trong mình hơi nhúc nhích, Liên mỉm cười để tay lên bụng: “con biết đạp rồi à!?” Có lẽ đứa bé cảm thấy nỗi bất an của mẹ nên tìm cách trấn tĩnh cô. Liên thở nhẹ một hơi dài, ngước đầu nhìn lên bầu trời mùa đông, một lần nữa tĩnh tâm lại lắng nghe tiếng chim hoà cùng tiếng kinh mõ râm ran.

– “Liên, chị thấy em dạo này hơi mập ra thì phải?”

– “Dạ, em lên mấy ký rồi chị, tại vì dạo này uống nhiều trà sữa trân châu quá đấy ạ!” Môi mỉm cười đáp lời chị đồng nghiệp mà lòng Liên não nề, không biết việc Liên mang bầu có thể che đậy đến lúc nào, nói ra sợ người ta không cho Liên làm nữa, phụ nữ mang thai đi làm tẩm liệm tử thi không biết có phạm phải cấm kỵ gì không? Cũng may trời đang vào mùa đông, Liên mặc áo lạnh to đùng nên không ai phát hiện, Liên đang rất cần tiền dành dụm để sinh con, hơn nữa sinh xong phải ở nhà nuôi con ít nhất một hai tháng, trong thời gian đó tiền sinh, tiền ăn ở, tiền mua sữa con bú, tiền tả, tiền quần áo em bé, tiền gửi bảo mẫu…tất cả đều phải chuẩn bị trước vì Liên chỉ có một thân một mình. Bây giờ giấu được càng lâu càng tốt!

Mấy ngày nay vậy mà liên tục phải làm việc chuẩn bị nhập liệm cho ba người cùng là đồng hương khiến Liên cảm thấy bi thương tột độ, dù biết rằng phải giữ tâm trạng vui vẻ nhưng mà con tim không phải lúc nào cũng vâng lời. Người thứ nhất là một cậu trai cao ráo da hơi đen do thời gian dài làm việc ở công trường, cậu bị tai nạn lao động chấn thương đầu không cứu được, chủ công trình thương tình đưa đến đây làm lễ an táng và cầu siêu.

– ” Tội quá em ơi, còn trẻ thế mà…” Chị đồng nghiệp giọng hơi nghẹn ngào. Liên dùng khăn nhẹ nhàng lao đi vết máu khô còn sót trên trán chàng trai, cô nghĩ về đứa em trai cũng đang phiêu bạc phương nào đó của mình mà lệ tràn mi mắt, miệng lầm rầm:”nam mô quan thế âm bồ tác cứu khổ cứu nạn, nam mô quan thế âm bồ tát cứu khổ cứu nạn…”

Người thứ hai là một cô gái đôi mươi giúp việc gia đình, người ta nói cô ăn cắp tiền bỏ trốn, trong lúc hoảng hốt bỏ chạy thì không may bị xe đâm phải, được bạn bè trong công ty môi giới đưa đến đây hoả táng. Có lẽ bình thường cô gái này ít chăm sóc da nên da mặt không mịn màng cho lắm, Liên cho một ít nước hoa hồng lên tay từ từ xoa lên mặt cô, trang điểm cho cô ấy cũng tỉ mỉ hơn bình thường.

-“Con gái ai mà không thích làm đẹp, yên nghỉ nha em! Kiếp sau đừng bôn ba xứ người nữa!”

Người thứ ba không ngờ lại là chị cùng xóm của Liên qua đời vì căn bênh ung thư quái ác. Từ lúc chị gã qua Đài, Liên không còn gặp lại chị lần nào nữa, giờ gặp nhau thì âm dương cách biệt, mừng cho chị vì có chồng tốt con ngoan, buồn cho chị vì sinh mệnh sao ngắn ngủi quá. Trang điểm xong xuôi, Liên đặt bên tóc chị một cánh hoa huệ trắng: “thuở nhỏ chị em mình thích nhất mùi hương loài hoa này chị nhỉ!” Tim Liên đau đớn từng cơn, đứa bé có lẽ cũng bị cảm xúc của mẹ làm thức giấc, đạp đạp chị mấy cái an ủi.

Liên lại ngồi dưới tàn cây trước nhà tang lễ lắng nghe hợp âm chim hót và kinh mõ như mọi ngày, chợt phát hiện ra một loài chim mới đến báo hiệu mùa xuân – chim én. Liên chưa nghe tiếng chim én hót bao giờ, nhưng én rất thích bay cao lượn thấp, đôi cánh nhỏ rộn ràng vẫy đập làm cho cả đất trời xôn xao. Chim én hoan hỉ ríu rít rủ nhau làm tổ dưới mái hiên nhà tang lễ, trong khi người người vãng lai nơi đây trên môi đều đã tắt đi nụ cười. Sinh mệnh bé bỏng trong Liên nói với Liên rằng cô không được u sầu như họ, cô không hiểu nhiều triết lý sâu xa về nhân sinh nhưng cô rõ còn sống là còn hi vọng. Mà hi vọng chính là ánh mặt trời của mầm non đang tượng hình, hi vọng là năng lượng giúp Liên không ngừng nỗ lực sống tốt cuộc đời mình.

-“Ba con đi rồi con trai à, lạy ba đi con!” Liên đứng phía ngoài nhà tang lễ mặt hướng về một nhóm người đang làm lễ nhập quan cho một người đàn ông, rồi cúi đầu lạy ba lạy. Người này chính là người đã bỏ cô lấy vợ khác trong lúc cô đã mang thai con của ông ta. Người xưa nói quả có sai:” giàu đổi bạn, sang đổi vợ” qua đây sáu năm chỉ quanh quẩn chăm lo việc nhà, nhan sắc Liên đã tàn tạ đi nhiều, khi người ta ăn nên làm ra thì sợ Liên moi tiền gởi về cho ba mẹ nên tìm cớ ly hôn cưới vợ khác. Liên cũng ngoan ngoãn ra đi không đòi hỏi một điều gì, cô muốn sống một cuộc đời đầy ánh mặt trời chứ không phải suốt ngày ru rú ở xó bếp còn bị người ta khinh thường. Nghĩa tử là nghĩa tận, thôi thì cũng chúc ông bình yên vào cõi vĩnh hằng, tôi không oán trách ông mà phải cảm ơn ông cho tôi tìm lại cuộc đời mà tôi muốn sống!

Bao bọc lấy tôi là bóng đen dầy đặc và ấm áp, trong vô hình tôi nghe được nhịp đập điều đặn và trầm ổn từ trái tim của một ai đó. Âm thanh này cứ quanh quẩn lấy tôi, vỗ về tôi, ru tôi vào giấc ngủ…

Dường như tôi đã ngủ lâu lắm, dường như tôi là người mới tới của thế giới này…

Tiếng chim líu lo đánh thức tôi dậy, văng vẳng đâu đó là tiếng gõ mõ tụng kinh. “Em đã ăn cơm trưa rồi chị ạ”- cơ thể bao bọc lấy tôi phát ra giọng nói dịu dàng. Giọng nói này khe khẽ nói với tôi:”Ngoan nha con yêu của mẹ” Thì ra tôi ở trong cơ thể của một ai đó, mà người này là mẹ, chắc mẹ nghĩ tôi còn quá non nớt cho nên giấu tôi trong cơ thể mẹ. Tôi muốn gởi đến mẹ một lời chào vì vậy cố gắng cử động thân hình nhỏ bé của mình, kết quả cảm thấy thật vô lực, thôi thì trước nhất nên nằm yên chờ thời cơ vậy! Cơ thể mẹ thật ấm áp nhưng cớ sao mẹ hay buồn? làm cho tôi thật lo lắng! Tôi chẳng biết phải làm thế nào, cũng chẳng thể mở miệng nói chuyện, hi vọng mẹ vui lên một chút, thành ra tôi chỉ biết dùng đôi chân bé xíu đạp đạp vào bóng đêm trước mặt. Và rồi tôi phấn khởi phát hiện ra cách này thật hiệu quả, vì mỗi lần đạp thì mẹ lại sờ sờ tôi một chút, nhịp tim cũng bình ổn lại nhiều…Bóng đêm ấm ám càng ngày càng chật chội, âm thanh tôi nghe được cũng càng ngày càng đa dạng hơn, tiếng cười của mẹ chuyện với cô đồng nghiệp nào đó, còn có tiếng khóc, tiếng thở dài, tiếng xe cộ, tiếng ồn… Một hôm nọ tôi tỉnh dậy và nghe tiếng khóc đau đớn của mẹ, tôi cũng căng thẳng theo, bóng đêm bao bọc lấy tôi chuyển động từng cơn từng cơn hình như muốn tống khứ tôi ra khỏi nó, hình như nó không còn đủ chỗ để chứa cái cơ thể càng ngày to lớn của tôi nữa. Đừng! đừng như vậy, tôi còn chưa chuẩn bị tâm lý ra khỏi nơi đây, tôi còn chưa kịp nói lời tạm biệt với bóng đêm, tôi còn chưa nghĩ ra sẽ nói gì với mẹ. Đừng m..à…a…a…a..a…

Một lực đẩy mạnh làm tôi thoát khỏi bóng đêm thế là tôi rất không cam tâm cất tiếng khóc đầu tiên chào thế giới này.

-“Liên, sao em giấu chị việc mang thai? Nếu chị không đến nhà trọ tìm em thì không biết mẹ con em ra sao nữa, ngất xỉu mà không ai hay” Chị đồng nghiệp một bên múc canh gà đưa cho Liên một bên vừa thương vừa giận nói với cô.

-“Em xin lỗi, em sợ chị không cho em đi làm với chị”

-“Nếu chị biết đúng là chị không cho em làm, tiếp xúc với người chết sẽ ảnh hưởng không tốt cho em bé. Nhưng chuyện tiền bạc chị có thể giúp em ít nhiều mà!”

-“Em không muốn liên lụy đến chị. Con em nó ngoan không chị?”

-“Tuy rằng chưa đủ ngày đủ tháng mà ra đời rồi nhưng trộm vía trông ghét lắm em ạ. Em uống canh gà đi, nhiều sữa cho con bú.”

-“Dạ em cảm ơn chị!”

Chỉ mới gần 5 giờ sáng mà chim đã hót rộn ràng thế rồi, mùa xuân đúng là đã ngự trị cả thế gian. Hai tổ én bên mái hiên nhà tang lễ chắc đã thêm và chú én nhỏ. Liên chợt nhớ đến tiếng chim hót và tiếng tụng kinh gõ mõ nơi đó, trong phòng sinh lúc cô và con trai nhỏ phải đối mặt giữa sự sống và cái chết thì văng vẳng bên tai cô chính là âm thanh này, trong vô hình điều này như tiếp thêm sức mạnh cho cô. Cô muốn trở về với công việc, muốn nuôi con trưởng thành! Ôm con trong tay, Liên nhẹ nhàng mỉm cười, bao quanh lấy hai mẹ con cô là ánh mặt trời rạng ngời của mùa xuân.


📝 Lời bình của Ban giám khảo|阮青河

很厲害的手法,將生死的故事交織在一起,但是也讓人學到活著就是有希望。

📝 Lời bình của Ban giám khảo|Nguyễn Thị Hà An 阮荷安

“胎兒” 和 “屍骸”的強烈對立,處理死亡的殯儀館卻也是胎兒母親的庇護之地,這種意象的運用相當成熟,文學效果佳。 “殯儀館前的鳥歌聲”是另一個有創意且強烈對比的意象。