LỜI CỦA VỎ ỐC

🇻🇳 2020 Sơ tuyển 越南文初選 🇻🇳

📜 LỜI CỦA VỎ ỐC
👤 PHẠM HỒNG NHUNG

Lan đưa tay mở toang ô cửa kính đóng mít nãy giờ. Những hạt bụi li li theo vệt nắng ùa vào trong căn phòng. Bà cụ mấy ngày nay ho không dứt, tiếng thở của bà cũng trở nên nặng nề. Cụ đưa cho Lan một chiếc vỏ ốc trắng ngà, ra hiệu cho cô áp vào tai. Cô cầm vỏ ốc, rồi nghe…

Ai đó hét lên thất thanh, đám mây che đi ánh trăng tròn vạnh. Là người làng!

– Ối làng nước ơi! Con cái Lan…thằng Thanh…

– Đồ con gái mất nết.

– Bại hoại, chưa chồng mà đã thế rồi.

Thanh không nói một lời, anh vội đóng cúc áo ngực rồi đứng lên. Bước chân anh cất lên nhanh nhẹn, mỗi bước như cứa vào tim Lan một nhát dao. Thanh thậm chí còn chẳng cả ngoảnh lại nhìn cô. Dáng Thanh khuất dần trong bóng tối, bỏ lại cô chơ vơ. Cô cuộn tròn, khóc nấc.

Ánh đèn dầu hắt ra giữa ngôi nhà nhỏ. Sau nhiều đêm trằn trọc, cô quyết định cho nốt mấy bộ quần áo vào túi xách. Nhìn ánh lửa ngọn đèn dầu, cô nhớ về mẹ. Mẹ cô lúc nào cũng chất đầy những tâm tư nặng trĩu trong lòng, thế nhưng mẹ lại chả bao giờ chia sẻ điều gì với cô. Có lần, mẹ bắt gặp Lan đứng trước mảnh gương treo trên tường nhà và ngắm nhìn cơ thể phổng phao của mình trong chiếc áo mới mỏng tanh, mẹ liền mắng cô một trận rồi cấm không cho cô mặc chiếc áo ấy thêm một lần nào nữa. Mẹ sợ rồi đời cô sẽ giống đời bà – yêu sớm rồi chửa hoang. Thế nhưng, vào những tối ra đầu đình cùng lũ bạn, Lan vẫn trốn mẹ dấu mặc. Đôi lúc cô nghĩ, giá như ngày đó cô nghe mẹ, đời cô sẽ không tù mù thế này. Cỏ dại bắt đầu mọc trên nấm mộ mẹ. Cô tự nhủ, đi mấy năm rồi có tiền về xây cho mẹ một ngôi mộ đẹp. Nhiều lúc nghĩ về mình, cô cũng chẳng thiết sống nữa. Nhưng rồi lại nghĩ “mình chết đi, làm gì còn mặt mũi nào mà gặp mẹ, gặp tổ tiên”. Thế nên, Lan lại thôi ngay ý nghĩ ấy. Dân gian bảo “sống về mồ mả chứ ai sống cả bát cơm”. Dù thế, Lan vẫn bán mảnh đất. Cầm trong tay tròn 150 triệu, cô đưa cho người mô giới. Chỉ một cái gật đầu, cuộc đời cô đã sang một trang khác. Mẹ bảo cô mệnh Thiên Di, ngẫm thấy đúng.

Đảo Ngọc là nơi cô đặt chân đến, công việc của cô là chăm sóc một bà cụ. Nhiều người vẫn nói rằng làm điều dưỡng cho người già vừa nhọc, vừa bẩn, các cụ già lại khó tính, đêm ngủ chả được ngon giấc…Nhưng Lan lại chẳng nghĩ vậy. Đời cô chỉ có mẹ, chưa kịp báo hiếu mà mẹ đã bỏ cô mà đi rồi. Coi việc chăm sóc ai đó như chăm sóc mẹ mình có phải thấy tốt hơn không? Giờ đây, dù có cách xa quê cả một đại dương rộng lớn thì thi thoảng bên tai cô vẫn hiện lên những lời đàm tiếu của người làng:

– Vú con Lan trắng lắm, tay thằng Thanh ôm không xuể mà.

– Đĩ tính có giống.

Tiếng ho của bà cụ làm Lan giật mình.

– Con có nghe thấy gì không?

Trước câu hỏi của bà cụ, Lan im lặng hồi lâu rồi mỉm cười quay sang nói với bà cụ:

– Cái mũ của A Ma đâu nhỉ, con tìm không thấy.

– Chưa già đã lẫn.

Bà cụ há miệng cười, chắc cụ nghĩ cô trẻ mà nghễng ngãng hơn cả người già.

Giờ Lan đã quen với công việc của mình, nó chỉ đơn giản là giặt giũ, quét dọn, cơm nước, tắm rửa, đưa bà cụ khám định kỳ. Chăm sóc cụ, Lan dần phát hiện rằng khi người ta già, người ta chỉ cần có ai đó bầu bạn. Cả Lan và cụ đều sống cô đơn trên cõi đời này. Hai người cô đơn ở bên nhau, có lẽ cuộc sống cũng sẽ bớt đi những buồn.

– Tôi biết ngay là cô đưa bà ra đây mà.

Lan ngoái lại, thì ra là Trương Đằng – cháu nội và cũng là người thân duy nhất của bà cụ, anh mới từ Việt Nam về. Trương Đằng làm việc cho một nhà thầu xây dựng của Đài Loan tại Việt Nam. Khoảng thời gian làm việc của anh tại Việt Nam đúng bằng thời gian Lan ở Đài Loan. Vừa gặp bà, anh không ngừng kể cho bà nghe những chuyện lớn nhỏ nơi anh làm việc. Còn bà cụ, ngồi yên trên chiếc xe lăn, trìu mến nhìn đứa cháu mà bà yêu thương nhất, nét mặt mãn nguyện.

Gần đêm, trăng rọi trong vắt. Lan buông màn, soi muỗi cho bà cụ rồi quay về chiếc giường của mình. Cô ngồi ngẩn ngơ trước khung cửa sổ. Người ta vẫn nói trăng đẹp nhất là khi trăng tròn, nhưng sao cô lại thường xuyên bị ám ảnh bởi ánh trăng ấy. Những ngày rằm sáng trăng, Lan sợ. Tiếng điện thoại “ting…ting” làm dòng suy nghĩ của cô tan biến. Lan nhìn màn hình một hồi rồi kéo chiếc chăn mỏng lên người, hàng mi cô nhắm lại mà như đang bối rối điều gì.

***

Hương sen vẫn ngát thơm. Lan vừa mở mắt đã thấy bà cụ ngồi trên chiếc xe lăn. Cô nhẩm, chắc Trương Đằng vực bà dậy. Bà cụ nhìn Lan hồi lâu rồi đưa mắt hướng về phía vỏ ốc:

– Con… có nghe thấy… tiếng của nó không?

Cụ hỏi vậy chứ thừa biết cô nghĩ gì. Ở cái tuổi gần đất xa trời, có gì là cụ chưa từng trải qua. Lan cố khép kín mình trong chiếc vỏ ốc. Cô chạy đến Đảo Ngọc cũng chỉ để chạy trốn thực tại,chạy trốn nỗi cô đơn, chạy trốn khỏi những lời miệt thị của người làng. Giống như một con ốc, cô đang tránh xa mọi vật xung quanh. Trước câu hỏi của bà cụ, Lan lại một lần nữa im lặng. Cô đang nghĩ gì đó mà chỉ cô mới biết. Lan quay sang nói với bà cụ:

-A Ma, hôm nay A Ma phải làm xét nghiệm tổng thể. Con chuẩn bị cho A Ma nhé.

Bà cụ chớp nhẹ đôi mắt ướt nhèm. Lan thở một hơi thật lớn, để thổi bay hình ảnh vừa hiện lên trong đầu cô, hay để lấy sức cho một ngày bận rộn?

Cầm lấy chiếc thẻ bảo hiểm của cụ, năm Quốc dân 20, Lan nhẩm tính, cụ đã 89 tuổi rồi. Cô nhìn cụ. Bà cụ nằm đó khô rạc. Một bên tay bị liệt, bên còn lại thì tích phồng nước, hiện lên những gân xanh và mạch máu, cảm giác như chỉ cần một vết xước thôi cũng đủ làm cho bàn tay ấy vỡ tung ra. Cụ nằm mỏng dính sát giường, dường như xương cốt và tấm chiếu chỉ cách nhau bởi một lớp da mỏng tanh. Lan nhẹ nhàng nâng người bà cụ dậy, chiếc xe lăn đã sẵn sàng. Dãy hành lang bệnh viện chạy tít sâu bên trong. Mùi nước tẩy rửa, nước sát trùng sộc lên mũi cô. Mỗi lần vào viện, điều bà cụ sợ nhất k phải cái chết, mà là kim tiêm. Cô y tá dịu dàng lấy garo bó phần bắp tay cụ để giữ máu. Cô loay hoay một hồi nhưng có lẽ vẫn chưa thấy tĩnh mạch nổi trên da. Phần vì cụ đã có tuổi, phần vì tâm lý cụ k ổn định, Lan chắc chắn rằng bà cụ đang cảm thấy sợ hãi và đang cố rụt tay lại phía sau.

-A Ma, lần này là A Ma chốn mình trong vỏ ốc đấy nhé. A Ma nhắm chặt mắt lại rồi hít một hơi thật sâu đi.

Trong giây lát, cô y tá dùng một miếng bông tẩm cồn 70 độ lau lên trên vị trí vết kim để sát khuẩn .

Sau gần một tiếng đồng hồ, mọi xét nghiệm xong xuôi, bà cụ ngỏ ý muốn ra ngoài thay đổi không khí. Trong lúc cô đang lúng túng không biết nên đưa bà cụ đi lối nào thì Trương Đằng đến, anh giúp cô đẩy chiếc xe lăn. Lan trò chuyện cùng bà cụ:

– Ban nãy A Ma nghĩ gì thế?

– “Đêm qua… ta mơ thấy ông”, bà cụ thều thào đáp.

Trương Đằng nhìn cô, giọng lo lắng cho bà:

– Vào những năm Nhật Bản xâm lược Đài Loan, ông bị quân Nhật bắt đi làm những công việc phục vụ cho lính Nhật ở Indonesia. Bà cứ ngỡ ông bà sẽ chẳng có ngày đoàn tụ, bà không dám hi vọng gì nhiều. Thời gian trôi, như một phép màu, ông đã trở về và đi cùng bà suốt 60 năm cuộc đời. Ông luôn dành cho bà những điều tốt đẹp nhất. Thế mà những ngày cuối cùng của cuộc đời, ông lại chẳng còn nhớ bà là ai. Ông giã biệt cõi đời và bỏ lại bà trong sự cô đơn.

Lan nhìn cụ, hốc mắt cụ đỏ hoe. Cô áp tai vào lồng ngực gầy gò, lắng nghe tim cụ từng nhịp chậm dài. Cô hiểu đó là lúc mà cụ phải chịu đựng điều kinh khủng nhất của cuộc đời. Lan bắt đầu từng giây, từng phút lật lại những ký ức của mình về người yêu cũ.

Sau những buổi hẹn thề ngoài đầu làng, đêm ấy, hai đứa kéo nhau ra bờ đê, bóng cô hoà vào bóng anh, hai người quện vào ánh trăng màu bạc, duyềnh lên lưng trời. Lan và Thanh như tan vào nhau trong những nụ hôn sâu dài ướt át tưởng chừng như chẳng thể nào dứt. Ấy thế mà… Ngày cô đi, Thanh biết nhưng chẳng nói một lời từ biệt. Sau chừng ấy năm, vết thương lòng đã dần nguôi ngoai, Lan không còn trách Thanh. Tình yêu cũng có giới hạn nhất định, mà cô và Thanh chẳng thể nào cùng nhau bước qua nó. Lan ngưỡng mộ tình yêu của ông bà giành cho nhau, cô tự hỏi liệu ai sẽ yêu cô đến già?

Trương Đằng nhìn Lan ôm lấy bà, anh chợt hiểu ra vì sao anh lại yêu thầm một người con gái như vậy.

Đã mấy ngày trôi qua, bà cụ ho ngày một nhiều, nhiều lúc bà cụ còn thở hổn hển không ra hơi. Lan cầm một cái thau rồi đổ nước nóng, cô giặt chiếc khăn rồi vắt kiệt nước lau người cho bà cụ. Lan sợ bà cụ bị hoại tử. Cô nghĩ tim đập mà da thịt chết đi chả đau đớn lắm sao? Thế nên, cô lau đi rồi lau lại những mấy lần, rồi đêm đêm thức dậy trở người cho bà cụ. Đã hơn 10 giờ tối, Lan chuẩn bị thuốc cho bà cụ. Từng gói được lấy ra, thuốc gì cô cũng chẳng biết. Cô làm theo lời bác sỹ dặn, cẩn thận, tỉ mỉ ghi chúng lại bằng tiếng Việt rồi kẹp nó vào trong đống thuốc. Thuốc được nghiền nhỏ thành bột nhỏ mịn. Lan vừa cầm chén thuốc định cho bà cụ uống thì bà cụ lắc đầu:

– Nay để bà nghỉ thuốc một hôm nhé.

Lan lưỡng lự hồi lâu rồi cũng đồng ý, hẳn là bà cụ sợ mùi thuốc lắm.

Thu tàn, tiết trời chuyển mình. Lan khoác lên người chiếc áo dài tay rồi vào bếp, cô thấy Trương Đằng đang bê bát canh cá nấu gừng. Anh nở một nụ cười. Cuối thu, có một dòng nước ấm áp chảy qua tim cô.

– A Lán, em ăn canh cá são nhé.

Lan dòm mắt nhìn bát canh. Canh cá được nấu với gừng non, hành lá. Dù bát canh cá có làm lòng cô rung lên đôi chút thì cô vẫn tỏ ra mình ổn. Cô đưa bát canh cá lên miệng nếm rồi bỏ vào nồi canh cá một thìa rượu trắng. Ở quê cô, người ta vẫn thường cho rượu vào canh cá để khử tanh.

– Món gì mà nửa Việt nửa Đài thế này, có ăn được không thế?

Trương Đằng từ từ nếm thìa đầu tiên, rồi nếm tiếp thìa thứ hai, thứ ba…

– A Lán nấu canh ngon quá, ước gì…

Trương Đằng chưa nói dứt câu cô đã chạy tìm đến bà cụ. Mấy dạo nay, bà cụ tiểu tiện không tự chủ được, có ngày, tiểu tiện rồi mà cụ cũng không biết. Bà cụ ngỏ ý muốn ăn gua quây (碗糕) và mỳ hàu. Lan ngạc nhiên vài giây rồi chạy ra quán đầu ngõ. Cô trở về nhà với hai cái túi bóng nóng hổi trong tay. Bà cụ vừa thở hổn hển, vừa khó nhọc nâng cánh tay lên muốn nắm lấy cái thìa. Lan liền nâng người bà cụ ngồi dậy rồi chèn một đống gối sau lưng. Bát mỳ hàu nghi ngút khói, mùi hàu, mùi rau mùi quện vào nhau, Lan cắt nhỏ từng sợi mỳ rồi đút từng thìa cho cụ.

– Cái bát gua quây kia, A Lán, con ăn đi.

– A Ma không ăn hả?

– Con thích ăn gua quây còn gì, nó giống cái bánh gì ở quê con mà.

Lan chưa kịp trả lời thì Trương Đằng nói một câu rõ to:

-Bánh giò.

Anh đáp tiếng Việt làm bà cụ và Lan nhìn nhau cười. Lan từ từ đổ bát nước chấm màu đen vào bát gua quây. Mùi gạo tẻ, hành khô, nấm hương, thịt và mùi củ cải khô cứ thế theo làn hương đưa lên mũi cô. Ở quê cô, bánh giò được gói trọn trong mấy lớp lá chuối. Nhân được làm từ hành khô, mộc nhĩ và thịt băm, cho quả trứng cút vào nữa thì ngon không gì bằng. Cô đưa từng thìa gua quây vào miệng, từng miếng tan ra, cô nhắm mắt cười mãn nguyện. Bà cụ nhìn dáng vẻ ấy của cô mà cũng vui lên vài phần.

– Cái vỏ ốc đâu? Giữ kỹ nhá, bà chẳng có gì tặng A Lán.

Bà cụ nói không rõ lời. Cơn ho của cụ ngày một dài. Nhìn về phía cụ, ánh mắt cô ngấn nước. Trời đã khuya, Lan đắp chăn cho bà cụ rồi quay về giường. Đêm nay tiếng chim lợn ở đâu kêu nghe rõ ghê tai. Quay sang nhìn cái vỏ ốc, tay cô vắt lên trán, suy nghĩ hồi lâu rồi chìm vào trong giấc ngủ.

Ngày hôm sau, cơn mưa trút xuống tưởng chừng như chẳng thể nào dứt. Đêm qua, Lan chẳng nghe thấy tiếng cụ ho. Vẫn thói quen hằng ngày, Lan cầm chiếc thau đựng nước ấm đến giường bà cụ. Cô giật mình, tiến thêm một bước, nín thở để nhìn cơ bụng phồng lên xẹp xuống. Lan dụi mắt rồi lấy hơi nín thở lại lần nữa.

-A Maaaaaaa….

Tiếng gọi của cô phả lên bầu trời thu xanh biếc.

***

“A Ma đi chục ngày rồi, giờ này chắc sư thầy đang tụng kinh cho A Ma”, Lan thầm nghĩ. Một làn gió thổi từ phía đầm Liên Trì. Lan cầm theo cái vỏ ốc rồi đẩy xe lăn tiến về phía tháp Long Hổ. Cô nhớ lại lời bà cụ từng nói “vào rồng ra hổ”, cô đi theo lối bà cụ dặn, coi đó như là sự khởi đầu cho cuộc sống mới của cô và cũng chính là lời cầu nguyện cho bà cụ ở một kiếp sau tốt đẹp.

Trở về nơi chôn rau cắt rốn, Lan bước chân về phía nấm mộ Mẹ. Nấm mộ nằm ngay cạnh bờ đê. Cỏ xanh ngát, vẫn còn vài ba chân hương còn cắm ở đó. Hình như ai đó vừa thắp hương cho bà. Lan thấy thấp thoáng bóng người đàn ông vừa bước ra. Là ai, cô biết, nhưng đâu còn quan trọng với cô nữa. Nước sông hôm nay không dập duyềnh như nước sông hôm ấy. Ánh mắt người làng nhìn cô không còn sắc lẹm như vài năm trước, họ chỉ nhìn cô vài giây rồi thì thào to nhỏ:

– Ơ cái Lan, nó về từ bao giở?

– Đi nước ngoài chắc lắm tiền lắm, ai lấy được nó thì sướng.

– Con Lan đi Trung Quốc về rồi đấy.

Tiếng đàn ông, giọng lơ lớ đáp lại:

– Đi Đài Loan.

Trương Đằng trở lại Việt Nam làm việc. Người ta nhìn anh bằng một con mắt tò mò.

Người làng chẳng còn nhắc đến câu chuyện năm nào của cô nữa. Bất giác, Lan khép nhẹ hàng mi, đưa cái vỏ ốc lên tai, tiếng người làng cô nghe mà như trôi trên sông. Cái âm thanh như tiếng sóng vỗ bờ ngày một rõ. Nó trong trẻo, nhẹ nhàng và dịu êm. Thứ âm thanh đó thì thào vào tai cô những câu hát, hệt như cái tin nhắn Trương Đằng gửi cho cô vào đêm trăng tròn hôm ấy:

“Em có nghe thấy anh nói gì không?
Em có nghe thấy gió nói gì không?
Anh mang thương nhớ gửi vào trong gió

….

Gió hãy nói rằng anh luôn nhớ em
Gió hãy nói rằng anh luôn mong có em
Gió hãy nói rằng anh yêu em
…Thế thôi!”


📝 Lời bình của Ban giám khảo|阮青河

只有愛才能磨滅所有的歧視與仇恨。

📝 Lời bình của Ban giám khảo|Nguyễn Thị Hà An 阮荷安

過去記憶和現代敘事交叉互相對應,意象”螺殼的風聲” 涵蓋多層意義。呈現雇主和看護工充滿人情的一面。工作-感情,過去- 現代 – 未來的敘事方式安排有新意。